{"id":11048,"date":"2025-08-27T22:29:43","date_gmt":"2025-08-27T19:29:43","guid":{"rendered":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/renovaskuler-hipertansiyon\/"},"modified":"2025-08-28T21:03:34","modified_gmt":"2025-08-28T18:03:34","slug":"renovaskuler-hipertansiyon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/","title":{"rendered":"Renovask\u00fcler Hipertansiyon: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi"},"content":{"rendered":"<p>Renovask\u00fcler hipertansiyon, b\u00f6breklere giden atardamarlarda daralma veya t\u0131kanma sonucu geli\u015fen, tedaviye diren\u00e7li y\u00fcksek tansiyon t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. En s\u0131k ateroskleroz ve fibrom\u00fcsk\u00fcler displazi nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kar. Daralan damarlar, b\u00f6bre\u011fe giden kan ak\u0131m\u0131n\u0131 azaltarak tansiyonu y\u00fckselten hormon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 tetikler.<\/p>\n<p>Belirtiler genellikle \u00f6zg\u00fcl de\u011fildir ve \u00e7o\u011fu hasta y\u00fcksek tansiyon d\u0131\u015f\u0131nda \u015fik\u00e2yet ya\u015famaz. Ancak ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, g\u00f6rme bozuklu\u011fu, kulakta \u00e7\u0131nlama, nefes darl\u0131\u011f\u0131 veya b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131nda bozulma g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130leri olgularda ani akci\u011fer \u00f6demi geli\u015febilir.<\/p>\n<p>Tan\u0131 i\u00e7in Doppler ultrason, bilgisayarl\u0131 tomografi anjiyografi, manyetik rezonans anjiyografi veya b\u00f6brek anjiyografisi kullan\u0131l\u0131r. Kan testleri ve idrar tahlilleri, b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde yard\u0131mc\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Tedavi, altta yatan damarsal sorunun d\u00fczeltilmesini hedefler. \u0130la\u00e7 tedavisi ile kan bas\u0131nc\u0131 kontrol alt\u0131na al\u0131nabilir. Gerekli durumlarda anjiyoplasti, stent yerle\u015ftirme veya cerrahi revask\u00fclarizasyon uygulan\u0131r. Erken tan\u0131, b\u00f6brek hasar\u0131n\u0131 \u00f6nlemede kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>T\u0131bbi Ad\u0131<\/td>\n<td>Renovask\u00fcler Hipertansiyon<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>T\u00fcr\u00fc<\/td>\n<td>Sekonder hipertansiyon<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Etkilenen Sistem<\/td>\n<td>Kardiyovask\u00fcler ve \u00fcriner sistem<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Nedenleri<\/td>\n<td>Ateroskleroz (en yayg\u0131n), fibrom\u00fcsk\u00fcler displazi, vask\u00fclit, travma<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Belirtiler<\/td>\n<td>Diren\u00e7li hipertansiyon, ani hipertansiyon ba\u015flang\u0131c\u0131, bruit (\u00fcf\u00fcr\u00fcm), b\u00f6brek fonksiyon bozuklu\u011fu, ani pulmoner \u00f6dem<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Tan\u0131 Y\u00f6ntemleri<\/td>\n<td>Renal Doppler ultrasonografi, BT anjiyografi, MR anjiyografi, renal anjiyografi (alt\u0131n standart)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Tedavi Y\u00f6ntemleri<\/td>\n<td>Antihipertansif ila\u00e7lar (ACE inhibit\u00f6rleri, ARB\u2019ler dikkatle), anjiyoplasti ve stentleme, cerrahi revask\u00fclarizasyon<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Komplikasyonlar<\/td>\n<td>Kronik b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131, malign hipertansiyon, kalp yetmezli\u011fi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130zlem<\/td>\n<td>Kan bas\u0131nc\u0131 takibi, b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131n\u0131n izlenmesi, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve farmakolojik tedaviye yan\u0131t\u0131n de\u011ferlendirilmesi<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_82_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Yaz\u0131 \u0130\u00e7eri\u011fi<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #ffffff;color:#ffffff\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #ffffff;color:#ffffff\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Nedir\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon Nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Toplumda_Ne_Siklikla_Gorulur\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon Toplumda Ne S\u0131kl\u0131kla G\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Vucutta_Hangi_Mekanizmalarla_Tansiyonu_Yukseltir\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon V\u00fccutta Hangi Mekanizmalarla Tansiyonu Y\u00fckseltir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyonun_Baslica_Nedenleri_Nelerdir_ve_Bu_Nedenler_Nasil_Farklilasir\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyonun Ba\u015fl\u0131ca Nedenleri Nelerdir ve Bu Nedenler Nas\u0131l Farkl\u0131la\u015f\u0131r?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Hangi_Belirti_ve_Bulgular_Renovaskuler_Hipertansiyon_Suphesi_Uyandirmalidir\" >Hangi Belirti ve Bulgular Renovask\u00fcler Hipertansiyon \u015e\u00fcphesi Uyand\u0131rmal\u0131d\u0131r?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Tanisinda_Kullanilan_Goruntuleme_Yontemleri_Nelerdir\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon Tan\u0131s\u0131nda Kullan\u0131lan G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme Y\u00f6ntemleri Nelerdir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Kateter_Anjiyografi_Neden_Renovaskuler_Hipertansiyon_Tanisinda_%E2%80%9CAltin_Standart%E2%80%9D_Olarak_Kabul_Edilir\" >Kateter Anjiyografi Neden Renovask\u00fcler Hipertansiyon Tan\u0131s\u0131nda &#8220;Alt\u0131n Standart&#8221; Olarak Kabul Edilir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Icin_Optimal_Ilac_Tedavisi_Neleri_Icerir\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon \u0130\u00e7in Optimal \u0130la\u00e7 Tedavisi Neleri \u0130\u00e7erir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Tedavisinde_Damar_Acma_Revaskularizasyon_Islemi_Ilac_Tedavisine_Ne_Zaman_Tercih_Edilir\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon Tedavisinde Damar A\u00e7ma (Revask\u00fclarizasyon) \u0130\u015flemi \u0130la\u00e7 Tedavisine Ne Zaman Tercih Edilir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Tedavisinde_Endovaskuler_Yontemler_Balon_Anjiyoplasti_ve_Stent_Nasil_Uygulanir_ve_Basari_Oranlari_Nedir\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon Tedavisinde Endovask\u00fcler Y\u00f6ntemler (Balon Anjiyoplasti ve Stent) Nas\u0131l Uygulan\u0131r ve Ba\u015far\u0131 Oranlar\u0131 Nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Hangi_Durumlarda_Renovaskuler_Hipertansiyon_Icin_Cerrahi_Revaskularizasyon_Bypass_Ameliyati_Gerekir\" >Hangi Durumlarda Renovask\u00fcler Hipertansiyon \u0130\u00e7in Cerrahi Revask\u00fclarizasyon (Bypass Ameliyat\u0131) Gerekir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Icin_Damar_Acma_Islemi_Sonrasi_Takip_Sureci_Nasil_Isler\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon \u0130\u00e7in Damar A\u00e7ma \u0130\u015flemi Sonras\u0131 Takip S\u00fcreci Nas\u0131l \u0130\u015fler?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_Hipertansiyon_Hastalari_Icin_Uzun_Donemdeki_Beklentiler_Prognoz_Nelerdir\" >Renovask\u00fcler Hipertansiyon Hastalar\u0131 \u0130\u00e7in Uzun D\u00f6nemdeki Beklentiler (Prognoz) Nelerdir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Sikca_Sorulan_Sorular\" >S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-15\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_hipertansiyon_nedir\" >Renovask\u00fcler hipertansiyon nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-16\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#En_yaygin_nedeni_nedir\" >En yayg\u0131n nedeni nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-17\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Belirtileri_nelerdir\" >Belirtileri nelerdir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-18\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_hipertansiyon_nasil_teshis_edilir\" >Renovask\u00fcler hipertansiyon nas\u0131l te\u015fhis edilir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-19\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Hangi_yas_grubunda_daha_sik_gorulur\" >Hangi ya\u015f grubunda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-20\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Fibromuskuler_displazi_nedir\" >Fibrom\u00fcsk\u00fcler displazi nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-21\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Bu_hipertansiyon_turu_kalitsal_midir\" >Bu hipertansiyon t\u00fcr\u00fc kal\u0131tsal m\u0131d\u0131r?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-22\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Tedavi_yontemleri_nelerdir\" >Tedavi y\u00f6ntemleri nelerdir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-23\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Hangi_ilaclar_kullanilir\" >Hangi ila\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-24\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Tedavi_edilmezse_ne_olur\" >Tedavi edilmezse ne olur?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-25\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Diyet_ve_yasam_tarzi_tedavide_etkili_midir\" >Diyet ve ya\u015fam tarz\u0131 tedavide etkili midir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-26\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Tedaviden_sonra_tansiyon_tamamen_normale_doner_mi\" >Tedaviden sonra tansiyon tamamen normale d\u00f6ner mi?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-27\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Renovaskuler_hipertansiyon_sik_midir\" >Renovask\u00fcler hipertansiyon s\u0131k m\u0131d\u0131r?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-28\" href=\"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/renovaskuler-hipertansiyon\/#Erken_teshis_neden_onemlidir\" >Erken te\u015fhis neden \u00f6nemlidir?<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Nedir\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon Nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Renovask\u00fcler hipertansiyon, b\u00f6brek damarlar\u0131nda (renal arterlerde) daralma veya t\u0131kan\u0131kl\u0131k olmas\u0131 nedeniyle geli\u015fen ikincil hipertansiyon t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Damar daralmas\u0131 b\u00f6bre\u011fe giden kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 azalt\u0131r, b\u00f6brekler de bunu d\u00fc\u015f\u00fck tansiyon gibi alg\u0131layarak <strong>renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini<\/strong> aktive eder ve kan bas\u0131nc\u0131 y\u00fckselir. Bu durum genellikle ileri ya\u015flarda ateroskleroz, gen\u00e7lerde ise fibrom\u00fcsk\u00fcler displaziye ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Tedavide ila\u00e7lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra damar a\u00e7\u0131c\u0131 stent veya cerrahi y\u00f6ntemler kullan\u0131labilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Toplumda_Ne_Siklikla_Gorulur\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon Toplumda Ne S\u0131kl\u0131kla G\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Renovask\u00fcler hipertansiyon, en temel tan\u0131m\u0131yla, b\u00f6brek atardamarlar\u0131ndaki bir daralma (stenoz) veya t\u0131kan\u0131kl\u0131k y\u00fcz\u00fcnden ortaya \u00e7\u0131kan bir y\u00fcksek tansiyon \u00e7e\u015fididir. Bu durum altta yatan ve ortadan kald\u0131r\u0131labilir bir nedeni oldu\u011fu i\u00e7in &#8220;ikincil hipertansiyon&#8221; grubunda yer al\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fiyle, toplumdaki tansiyon hastalar\u0131n\u0131n %90-95&#8217;ini olu\u015fturan ve belirli bir nedeni saptanamayan &#8220;esansiyel (birincil) hipertansiyon&#8221;dan tamamen ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6brek damarlar\u0131nda daralma asl\u0131nda o kadar da nadir bir bulgu de\u011fildir. \u00d6zellikle 65 ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f bireylerde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, belirgin damar darl\u0131klar\u0131n\u0131n %7&#8217;lere varan oranlarda g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini ortaya koymu\u015ftur. E\u011fer ki\u015fide koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131, bacak damarlar\u0131nda t\u0131kan\u0131kl\u0131k veya yayg\u0131n damar sertli\u011fi gibi ek risk fakt\u00f6rleri varsa bu oran \u00e7ok daha yukar\u0131lara t\u0131rmanabilmektedir.<\/p>\n<p>Ancak burada anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken en \u00f6nemli nokta \u015fudur: b\u00f6brek damar\u0131nda darl\u0131k saptanan her bireyde renovask\u00fcler hipertansiyon geli\u015fmez. Bir\u00e7ok darl\u0131k, \u00f6zellikle hafif veya orta d\u00fczeydeyse, b\u00f6bre\u011fe giden kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde etkilemez ve kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 y\u00fckseltmez. Bunlar genellikle ba\u015fka bir nedenle yap\u0131lan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemelerde tesad\u00fcfen saptanan bulgular olarak kal\u0131r. Ger\u00e7ekte, t\u00fcm hipertansiyon vakalar\u0131 i\u00e7inde renovask\u00fcler hipertansiyonun sorumlu oldu\u011fu oran %1 ile %5 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck ama \u00f6nemli oran bu hastal\u0131\u011f\u0131n neden atlanmamas\u0131 gerekti\u011fini ve do\u011fru te\u015fhisin ne kadar hayati oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Bir darl\u0131\u011f\u0131n tansiyonu y\u00fckseltebilmesi i\u00e7in genellikle damar\u0131n i\u00e7 \u00e7ap\u0131n\u0131 %70&#8217;den fazla daraltmas\u0131 ve darl\u0131\u011f\u0131n \u00f6tesindeki kan bas\u0131nc\u0131nda anlaml\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe yol a\u00e7mas\u0131 gerekir. Tan\u0131 ve tedavi s\u00fcrecindeki as\u0131l zorluk da budur: Sadece bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemiyle darl\u0131k tespit etmek de\u011fil bu darl\u0131\u011f\u0131n hastan\u0131n y\u00fcksek tansiyonundan ger\u00e7ekten sorumlu olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kan\u0131t sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, potansiyel olarak tamamen tedavi edilebilir bir hipertansiyon nedeni ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oluruz. Tedavi edilmedi\u011fi takdirde ise ila\u00e7lara diren\u00e7li inat\u00e7\u0131 tansiyon, ilerleyici b\u00f6brek hasar\u0131 (iskemik nefropati), kalp yetmezli\u011fi ve kalp kas\u0131nda tehlikeli kal\u0131nla\u015fmalar gibi ciddi sorunlara zemin haz\u0131rlar.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Vucutta_Hangi_Mekanizmalarla_Tansiyonu_Yukseltir\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon V\u00fccutta Hangi Mekanizmalarla Tansiyonu Y\u00fckseltir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Renovask\u00fcler hipertansiyonun v\u00fccutta tansiyonu nas\u0131l y\u00fckseltti\u011fini anlamak i\u00e7in b\u00f6bre\u011fin bir &#8220;alg\u0131lay\u0131c\u0131&#8221; gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal etmek gerekir. B\u00f6brek atardamar\u0131ndaki darl\u0131k nedeniyle kendisine gelen kan ak\u0131m\u0131 azald\u0131\u011f\u0131nda, b\u00f6brek bunu yanl\u0131\u015f yorumlar. Sanki t\u00fcm v\u00fccuttaki kan bas\u0131nc\u0131 tehlikeli bir \u015fekilde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibi alg\u0131lar ve acil durum protokol\u00fcn\u00fc ba\u015flat\u0131r. Bu &#8220;yanl\u0131\u015f alarm&#8221;, v\u00fccudun en g\u00fc\u00e7l\u00fc kan bas\u0131nc\u0131 d\u00fczenleme mekanizmalar\u0131ndan biri olan Renin-Anjiyotensin-Aldosteron Sistemi&#8217;ni (RAAS) a\u015f\u0131r\u0131 derecede aktive eder.<\/p>\n<p>Bu sistem bir domino etkisi gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6brek, kan ak\u0131m\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetti\u011fi anda kana &#8220;renin&#8221; ad\u0131 verilen bir enzim salg\u0131lar. Renin, kan dola\u015f\u0131m\u0131nda bir dizi kimyasal reaksiyonu tetikler ve en sonunda &#8220;anjiyotensin II&#8221; ad\u0131 verilen \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hormonun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. Renovask\u00fcler hipertansiyonun arkas\u0131ndaki temel sorun, i\u015fte bu anjiyotensin II&#8217;nin a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretilmesidir.<\/p>\n<p>Anjiyotensin II ad\u0131 verilen bu g\u00fc\u00e7l\u00fc hormon v\u00fccutta bir dizi etkiyi tetikler. Bunlardan en \u00f6nemlileri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\">Damarlar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde b\u00fczmesi (vazokonstriksiyon)<\/li>\n<li aria-level=\"1\">B\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezinden aldosteron salg\u0131latmas\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Tuz ve su tutulumunu art\u0131rmas\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Sempatik sinir sistemini uyarmas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu etkilerin v\u00fccudumuzdaki yans\u0131malar\u0131 olduk\u00e7a ciddidir. Anjiyotensin II, t\u00fcm v\u00fccuttaki k\u00fc\u00e7\u00fck atardamarlar\u0131 bir anda s\u0131karak kan\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yolu daralt\u0131r. Bu itfaiye hortumunun ucunu s\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda suyun tazyikinin artmas\u0131 gibi, kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 an\u0131nda ve do\u011frudan y\u00fckseltir. Ayn\u0131 zamanda b\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezlerini uyararak &#8220;aldosteron&#8221; hormonunu salg\u0131lat\u0131r. Aldosteron ise b\u00f6breklere &#8220;tuz ve suyu tut&#8221; emrini verir. V\u00fccutta biriken fazla tuz ve su, kan hacmini art\u0131rarak damarlar\u0131n i\u00e7indeki bas\u0131nc\u0131 daha da y\u00fckseltir. Son olarak v\u00fccudun &#8220;sava\u015f ya da ka\u00e7&#8221; tepkisini y\u00f6neten sempatik sinir sistemini de uyararak kalbin daha h\u0131zl\u0131 atmas\u0131na ve damarlar\u0131n daha da kas\u0131lmas\u0131na neden olur.<\/p>\n<p>Bu hormonal f\u0131rt\u0131nan\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hasar, sadece y\u00fcksek kan bas\u0131nc\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz. Anjiyotensin II ve aldosteron, uzun vadede damar duvarlar\u0131nda ve kalp kas\u0131nda iltihaplanma ve sertle\u015fmeye (fibrozis) yol a\u00e7ar. Bu durum renovask\u00fcler hipertansiyonu, benzer tansiyon de\u011ferlerindeki s\u0131radan hipertansiyona g\u00f6re \u00e7ok daha tehlikeli hale getirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hastal\u0131k sadece bir &#8220;tesisat&#8221; sorunu de\u011fil t\u00fcm kalp ve damar sistemini etkileyen ilerleyici biyolojik bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyonun_Baslica_Nedenleri_Nelerdir_ve_Bu_Nedenler_Nasil_Farklilasir\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyonun Ba\u015fl\u0131ca Nedenleri Nelerdir ve Bu Nedenler Nas\u0131l Farkl\u0131la\u015f\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Renovask\u00fcler hipertansiyon denildi\u011finde asl\u0131nda birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 iki temel durumdan bahsedilir. Bu ayr\u0131m\u0131 anlamak, do\u011fru tan\u0131 ve tedavi stratejisini belirlemek i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Bu iki ana neden, ateroskleroz ve fibrom\u00fcsk\u00fcler displazidir.<\/p>\n<p>Aterosklerotik Renal Arter Darl\u0131\u011f\u0131 (ARAD)<\/p>\n<p>Bu renovask\u00fcler hastal\u0131klar\u0131n en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan nedenidir ve t\u00fcm vakalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %90&#8217;\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, sorun do\u011frudan &#8220;damar sertli\u011fi&#8221; yani ateroskleroz ile ilgilidir. Aterosklerotik Renal Arter Darl\u0131\u011f\u0131 (ARAD) i\u00e7in tipik \u00f6zellikler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\">65 ya\u015f \u00fcst\u00fc hastalar<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Erkeklerde daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmesi<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Yayg\u0131n damar sertli\u011fi risk fakt\u00f6rleri (sigara, diyabet, y\u00fcksek kolesterol)<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Darl\u0131\u011f\u0131n damar\u0131n ana aort damar\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerde olmas\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">\u0130lerleyici b\u00f6brek hasar\u0131 riski<\/li>\n<\/ul>\n<p>ARAD, asl\u0131nda t\u00fcm v\u00fccudu etkileyen sistemik bir hastal\u0131\u011f\u0131n b\u00f6brek damar\u0131ndaki bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Darl\u0131k, zamanla damar duvar\u0131nda biriken ya\u011f ve kire\u00e7 plaklar\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Bu durum genellikle ilerleyicidir, yani zamanla darl\u0131k artabilir ve b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131nda kal\u0131c\u0131 hasara yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<p>Fibrom\u00fcsk\u00fcler Displazi (FMD)<\/p>\n<p>Bu daha nadir g\u00f6r\u00fclen durum ise vakalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %10&#8217;undan sorumludur. FMD, damar sertli\u011fi veya iltihaplanma ile ilgili de\u011fildir; damar duvar\u0131n\u0131n kendi yap\u0131sal bir bozuklu\u011fudur. Fibrom\u00fcsk\u00fcler Displazi (FMD) i\u00e7in karakteristik \u00f6zellikler a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\">Genellikle 15-50 ya\u015f aras\u0131 gen\u00e7 kad\u0131nlar<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Damar sertli\u011fi risk fakt\u00f6rlerinin olmamas\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Darl\u0131\u011f\u0131n damar\u0131n orta veya u\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda yer almas\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">G\u00f6r\u00fcnt\u00fclemede tipik &#8220;tespih tanesi&#8221; (string of beads) manzaras\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Nadiren ciddi b\u00f6brek fonksiyon kayb\u0131na yol a\u00e7mas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<p>FMD&#8217;deki darl\u0131klar, damar duvar\u0131ndaki kas ve lif yap\u0131s\u0131n\u0131n anormal geli\u015fmesinden kaynaklan\u0131r. Bu durum genellikle ilerleyici b\u00f6brek yetmezli\u011fine neden olmasa da \u00e7ok \u015fiddetli ve kontrol\u00fc zor hipertansiyona yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<p>Bu iki durum aras\u0131ndaki fark, tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 da temelden de\u011fi\u015ftirir. FMD&#8217;de ama\u00e7 genellikle damara yap\u0131lacak bir balon anjiyoplasti ile sorunu \u00e7\u00f6zerek hastay\u0131 tansiyon ila\u00e7lar\u0131ndan tamamen kurtarmak, yani bir &#8220;k\u00fcr&#8221; sa\u011flamakt\u0131r. ARAD&#8217;da ise durum daha karma\u015f\u0131kt\u0131r. Tedavinin amac\u0131 bu sistemik hastal\u0131\u011f\u0131 &#8220;y\u00f6netmektir&#8221;. Damar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 (stentleme veya cerrahi) bu y\u00f6netim plan\u0131n\u0131n sadece bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve genellikle tek ba\u015f\u0131na tam bir k\u00fcr sa\u011flamaz. Hastan\u0131n ya\u015fam boyu s\u00fcrecek kapsaml\u0131 bir ila\u00e7 tedavisine ve risk fakt\u00f6r\u00fc kontrol\u00fcne devam etmesi gerekir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hangi_Belirti_ve_Bulgular_Renovaskuler_Hipertansiyon_Suphesi_Uyandirmalidir\"><\/span>Hangi Belirti ve Bulgular Renovask\u00fcler Hipertansiyon \u015e\u00fcphesi Uyand\u0131rmal\u0131d\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Her y\u00fcksek tansiyon hastas\u0131nda renovask\u00fcler hipertansiyon aranmaz. Ancak baz\u0131 &#8220;k\u0131rm\u0131z\u0131 bayraklar&#8221; veya ipu\u00e7lar\u0131, bir hekimin altta yatan nedenin bu olabilece\u011finden kuvvetle \u015f\u00fcphelenmesini sa\u011flar. Bu ipu\u00e7lar\u0131, tan\u0131 s\u00fcrecini ba\u015flatan en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerdir.<\/p>\n<p>Bir hekimin renovask\u00fcler hipertansiyondan \u015f\u00fcphelenmesini sa\u011flayan baz\u0131 \u00f6nemli klinik ipu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\">30 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce aniden ba\u015flayan y\u00fcksek tansiyon<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Daha \u00f6nce kontrol alt\u0131ndayken h\u0131zla k\u00f6t\u00fcle\u015fen kan bas\u0131nc\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">\u00dc\u00e7 veya daha fazla ilaca yan\u0131t vermeyen diren\u00e7li hipertansiyon<\/li>\n<li aria-level=\"1\">A\u00e7\u0131klanamayan ilerleyici b\u00f6brek fonksiyonu bozulmas\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">ACE inhibit\u00f6r\u00fc veya ARB grubu tansiyon ilac\u0131 sonras\u0131 ani kreatinin y\u00fckseli\u015fi<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Tekrarlayan ani ve \u015fiddetli nefes darl\u0131\u011f\u0131 ataklar\u0131 (flash pulmoner \u00f6dem)<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Kar\u0131n b\u00f6lgesinin stetoskopla dinlenmesi s\u0131ras\u0131nda duyulan u\u011fultu (\u00fcf\u00fcr\u00fcm)<\/li>\n<li aria-level=\"1\">G\u00f6r\u00fcnt\u00fclemede b\u00f6brek boyutlar\u0131 aras\u0131nda 1 cm&#8217;den fazla fark saptanmas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu belirtilerden bir veya birka\u00e7\u0131n\u0131n bir arada bulunmas\u0131, durumu s\u0131radan bir tansiyon y\u00fcksekli\u011finden ay\u0131r\u0131r ve daha ileri tetkiklerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. \u00d6rne\u011fin 32 ya\u015f\u0131nda gen\u00e7 bir kad\u0131n hastada aniden ba\u015flayan ve ila\u00e7lara zor yan\u0131t veren bir hipertansiyon varsa akla ilk olarak FMD gelir. \u00d6te yandan 70 ya\u015f\u0131nda, sigara i\u00e7en, bilinen kalp damar hastal\u0131\u011f\u0131 olan ve b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131 giderek k\u00f6t\u00fcle\u015fen bir erkek hastada ise \u00f6ncelikli olarak ARAD d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bu ilk de\u011ferlendirme, hangi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme testinin se\u00e7ilece\u011fini belirlemede ve tedavi beklentilerini \u015fekillendirmede hayati rol oynar.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Tanisinda_Kullanilan_Goruntuleme_Yontemleri_Nelerdir\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon Tan\u0131s\u0131nda Kullan\u0131lan G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme Y\u00f6ntemleri Nelerdir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Klinik \u015f\u00fcphe y\u00fcksek oldu\u011funda, bir sonraki ad\u0131m b\u00f6brek atardamarlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyerek bir darl\u0131k olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 teyit etmektir. Bu ama\u00e7la ilk a\u015famada genellikle v\u00fccuda bir giri\u015fim gerektirmeyen (non-invaziv) testler kullan\u0131l\u0131r. Her birinin kendine \u00f6zg\u00fc avantaj ve dezavantajlar\u0131 vard\u0131r ve hekim, hastan\u0131n durumuna en uygun olan\u0131 se\u00e7er.<\/p>\n<p>Kullan\u0131lan \u00fc\u00e7 ana non-invaziv y\u00f6ntem \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Doppler Ultrasonografi (Renal Dupleks USG): Bu test ses dalgalar\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Herhangi bir radyasyon veya ila\u00e7 (kontrast madde) kullan\u0131m\u0131 gerektirmez. Damar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermenin yan\u0131 s\u0131ra i\u00e7indeki kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 ve direncini de \u00f6l\u00e7erek fonksiyonel bilgi verir. Ancak sonu\u00e7lar\u0131, testi yapan ki\u015finin tecr\u00fcbesine \u00e7ok ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca kilolu hastalarda veya ba\u011f\u0131rsak gaz\u0131 nedeniyle g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kalitesi yetersiz olabilir.<\/li>\n<li>Bilgisayarl\u0131 Tomografi Anjiyografi (BTA): Bu y\u00f6ntemde kol damar\u0131ndan iyot bazl\u0131 bir kontrast madde verilirken h\u0131zl\u0131ca X-\u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ile kesitsel g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler al\u0131n\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler bilgisayarda birle\u015ftirilerek damarlar\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu, son derece detayl\u0131 bir haritas\u0131 olu\u015fturulur. Damar anatomisini g\u00f6stermedeki do\u011frulu\u011fu \u00e7ok y\u00fcksektir. Dezavantajlar\u0131 ise radyasyon al\u0131nmas\u0131 ve iyotlu kontrast maddenin potansiyel olarak b\u00f6breklere zarar verebilme riskidir.<\/li>\n<li>Manyetik Rezonans Anjiyografi (MRA): G\u00fc\u00e7l\u00fc bir manyetik alan ve radyo dalgalar\u0131 kullan\u0131larak g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme yap\u0131l\u0131r. Radyasyon i\u00e7ermez ve iyotlu kontrast maddeye alerjisi olanlarda iyi bir alternatiftir. Genellikle daha net g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u00e7in gadolinyum bazl\u0131 bir kontrast madde kullan\u0131l\u0131r. Ancak bu maddenin, ciddi b\u00f6brek yetmezli\u011fi olan hastalarda &#8220;Nefrojenik Sistemik Fibrozis&#8221; ad\u0131 verilen nadir ama \u00e7ok tehlikeli bir duruma yol a\u00e7ma riski vard\u0131r. Ayr\u0131ca bazen darl\u0131\u011f\u0131n ciddiyetini oldu\u011fundan fazla g\u00f6sterme e\u011filimi de bulunur.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu ilk basamak testler, tan\u0131sal s\u00fcrecin birer filtresi gibidir. Her birinin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle, bu testlerde saptanan pozitif veya \u015f\u00fcpheli bir sonu\u00e7, genellikle tan\u0131y\u0131 kesinle\u015ftirmek ve tedaviye y\u00f6n vermek i\u00e7in bir sonraki ad\u0131ma ge\u00e7ilmesini gerektirir. \u00d6zellikle damara bir m\u00fcdahale (stent veya ameliyat) planlan\u0131yorsa, hekimin en do\u011fru ve en detayl\u0131 bilgiye ihtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kateter_Anjiyografi_Neden_Renovaskuler_Hipertansiyon_Tanisinda_%E2%80%9CAltin_Standart%E2%80%9D_Olarak_Kabul_Edilir\"><\/span>Kateter Anjiyografi Neden Renovask\u00fcler Hipertansiyon Tan\u0131s\u0131nda &#8220;Alt\u0131n Standart&#8221; Olarak Kabul Edilir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Non-invaziv testler bir darl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011finde veya klinik \u015f\u00fcphe \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011funda, tan\u0131y\u0131 kesinle\u015ftirmek ve tedavi plan\u0131n\u0131 netle\u015ftirmek i\u00e7in kateter bazl\u0131 renal anjiyografi (Dijital Subtraksiyon Anjiyografi &#8211; DSA) yap\u0131l\u0131r. Bu y\u00f6ntem b\u00f6brek damar\u0131 darl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131s\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131z &#8220;alt\u0131n standart&#8221; olarak kabul edilir. Bunun birka\u00e7 \u00f6nemli nedeni vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk olarak kateter anjiyografi, b\u00f6brek atardamar\u0131n\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131 en y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckte, adeta bir yol haritas\u0131 gibi ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak g\u00f6sterir. Bu darl\u0131\u011f\u0131n tam yerini, uzunlu\u011funu, ciddiyetini ve FMD&#8217;de g\u00f6r\u00fclebilen anevrizma (balonla\u015fma) veya y\u0131rt\u0131k (diseksiyon) gibi ek sorunlar\u0131 en net \u015fekilde ortaya koyar. Di\u011fer g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemleri bu kadar hassas detaylar\u0131 ka\u00e7\u0131rabilir.<\/p>\n<p>Ancak kateter anjiyografiyi as\u0131l &#8220;alt\u0131n standart&#8221; yapan \u015fey, i\u015flem s\u0131ras\u0131nda hemodinamik de\u011ferlendirme, yani bas\u0131n\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yapma imkan\u0131 sunmas\u0131d\u0131r. Bu anjiyografi kateterinin i\u00e7inden ilerletilen \u00e7ok ince bir bas\u0131n\u00e7 \u00f6l\u00e7er tel ile yap\u0131l\u0131r. Bu tel, darl\u0131\u011f\u0131n \u00f6ncesindeki (aorttaki) ve sonras\u0131ndaki (b\u00f6brek damar\u0131ndaki) kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 anl\u0131k olarak \u00f6l\u00e7er. Bu iki bas\u0131n\u00e7 aras\u0131ndaki farka &#8220;translezyonel bas\u0131n\u00e7 gradyan\u0131&#8221; denir.<\/p>\n<p>Bu bas\u0131n\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc neden bu kadar \u00f6nemlidir? \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde \u00e7ok ciddi g\u00f6r\u00fcnen bir darl\u0131k, asl\u0131nda kan ak\u0131\u015f\u0131nda anlaml\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olmayabilir. Tersine, orta dereceli g\u00f6r\u00fcnen bir darl\u0131k, fizyolojik olarak \u00f6nemli bir engel olu\u015fturabilir. \u00d6l\u00e7\u00fclen bu bas\u0131n\u00e7 fark\u0131, darl\u0131\u011f\u0131n kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde engelledi\u011finin, yani &#8220;hemodinamik olarak anlaml\u0131&#8221; olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fizyolojik kan\u0131t\u0131d\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcm, tedavi karar\u0131n\u0131 sadece bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye de\u011fil somut bir fizyolojik kan\u0131ta dayand\u0131rma imkan\u0131 tan\u0131r. E\u011fer anlaml\u0131 bir darl\u0131k saptan\u0131rsa, ayn\u0131 seansta balon veya stent i\u015flemi ile tedaviye ge\u00e7ilebilmesi de bu y\u00f6ntemin bir di\u011fer b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Icin_Optimal_Ilac_Tedavisi_Neleri_Icerir\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon \u0130\u00e7in Optimal \u0130la\u00e7 Tedavisi Neleri \u0130\u00e7erir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Renovask\u00fcler hipertansiyonu olan t\u00fcm hastalar i\u00e7in tedavinin ilk ve en temel basama\u011f\u0131, kapsaml\u0131 ve agresif bir medikal (ila\u00e7) tedavidir. Bu yakla\u015f\u0131m tek ba\u015f\u0131na bir tedavi y\u00f6ntemi olabilece\u011fi gibi, herhangi bir giri\u015fimsel m\u00fcdahale (stent veya cerrahi) \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda da mutlaka uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Optimal ila\u00e7 tedavisinin temel bile\u015fenleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Kan Bas\u0131nc\u0131n\u0131 Kontrol Eden \u0130la\u00e7lar (Antihipertansifler): Genellikle tek bir ila\u00e7 yeterli olmaz. RAAS blokerleri (ACE inhibit\u00f6rleri, ARB&#8217;ler), kalsiyum kanal blokerleri ve di\u00fcretikler (idrar s\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fcler) gibi farkl\u0131 mekanizmalarla etki eden ila\u00e7lar\u0131n bir kombinasyonu kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li>Altta Yatan Damar Sertli\u011finin Tedavisi: \u00d6zellikle ARAD hastalar\u0131nda, sadece tansiyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek yetmez. Kolesterol d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc statinler ve kan suland\u0131r\u0131c\u0131 antiplatelet ila\u00e7lar (aspirin gibi), altta yatan sistemik damar hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 yava\u015flatmak ve kalp krizi, inme gibi riskleri azaltmak i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/li>\n<li>Ya\u015fam Tarz\u0131 De\u011fi\u015fiklikleri: \u0130la\u00e7 tedavisinin ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in olmazsa olmazd\u0131r. Tuz k\u0131s\u0131tlamas\u0131, sigaran\u0131n tamamen b\u0131rak\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir kiloya ula\u015fmak ve d\u00fczenli egzersiz yapmak tedavinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Burada \u00f6zellikle RAAS blokerleri (ramipril, lisinopril, losartan, valsartan gibi ila\u00e7lar) hastal\u0131\u011f\u0131n temelindeki mekanizmay\u0131 do\u011frudan hedefledikleri i\u00e7in \u00e7ok etkilidirler. Ancak her iki b\u00f6brek atardamar\u0131nda da ciddi darl\u0131k olan veya tek b\u00f6bre\u011fi olan hastalarda \u00e7ok dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ila\u00e7lar, b\u00f6bre\u011fin kendini koruma mekanizmas\u0131n\u0131 bozarak ani ve ciddi bir b\u00f6brek fonksiyonu kayb\u0131na yol a\u00e7abilirler.<\/p>\n<p>Medikal tedavinin rol\u00fc, sadece kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 kontrol etmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda \u00f6nemli bir tan\u0131sal ara\u00e7 i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Hastan\u0131n optimize edilmi\u015f bir ila\u00e7 tedavisine verdi\u011fi yan\u0131t (veya yan\u0131ts\u0131zl\u0131k), daha invaziv bir tedaviye ge\u00e7ilip ge\u00e7ilmeyece\u011fi karar\u0131nda en kritik fakt\u00f6rlerden biridir. E\u011fer hastan\u0131n kan bas\u0131nc\u0131 birka\u00e7 ila\u00e7la iyi bir \u015fekilde kontrol alt\u0131na al\u0131nabiliyorsa ve b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131 stabilse, giri\u015fimsel bir prosed\u00fcr\u00fcn riskleri potansiyel faydalar\u0131ndan daha a\u011f\u0131r basabilir ve medikal tedaviye devam edilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Tedavisinde_Damar_Acma_Revaskularizasyon_Islemi_Ilac_Tedavisine_Ne_Zaman_Tercih_Edilir\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon Tedavisinde Damar A\u00e7ma (Revask\u00fclarizasyon) \u0130\u015flemi \u0130la\u00e7 Tedavisine Ne Zaman Tercih Edilir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Aterosklerotik renal arter darl\u0131\u011f\u0131 (ARAD) olan hastalarda en uygun tedavinin ne oldu\u011fu, modern t\u0131bb\u0131n en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131ndan biridir. Yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck, \u00e7ok merkezli bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar (ASTRAL, CORAL gibi), standart ARAD hastalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda, optimal ila\u00e7 tedavisine ek olarak stent takman\u0131n; kan bas\u0131nc\u0131 kontrol\u00fc, b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 veya kalp krizi, inme gibi b\u00fcy\u00fck olaylar\u0131n \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlaml\u0131 bir ek fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu bulgular, ilk bak\u0131\u015fta stentlemenin gereksiz oldu\u011fu gibi bir izlenim yaratabilir. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yorumlarken uzmanlar \u00f6nemli s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klara dikkat \u00e7ekmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar genellikle damar a\u00e7ma i\u015fleminden en \u00e7ok fayda g\u00f6rmesi beklenen en y\u00fcksek riskli hastalar\u0131 (\u00f6rne\u011fin ani akci\u011fer \u00f6demi, kontrol edilemeyen hipertansiyon, h\u0131zla k\u00f6t\u00fcle\u015fen b\u00f6brek fonksiyonu olanlar) sistematik olarak d\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu nedenle klinik pratikte ve g\u00fcncel k\u0131lavuzlarda, b\u00fcy\u00fck randomize \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na ra\u011fmen, belirli y\u00fcksek riskli klinik senaryolarda damar a\u00e7ma i\u015fleminin (revask\u00fclarizasyon) hala \u00e7ok \u00f6nemli ve faydal\u0131 oldu\u011fu konusunda net bir fikir birli\u011fi olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u0130la\u00e7 tedavisine ra\u011fmen damar a\u00e7ma i\u015fleminin kuvvetle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc durumlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\">Diren\u00e7li veya tedavisi zor hipertansiyon<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Tekrarlayan ani akci\u011fer \u00f6demi veya dekompanse kalp yetmezli\u011fi<\/li>\n<li aria-level=\"1\">\u0130la\u00e7 tedavisi alt\u0131nda belgelenmi\u015f, ilerleyici b\u00f6brek fonksiyon bozuklu\u011fu<\/li>\n<li aria-level=\"1\">ACE inhibit\u00f6r\u00fc\/ARB grubu ilaca ba\u015fland\u0131ktan sonra geli\u015fen akut b\u00f6brek hasar\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m kan\u0131ta dayal\u0131 t\u0131bb\u0131n ki\u015fiye \u00f6zel uygulanmas\u0131n\u0131n g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fidir. Hastaya durumu a\u00e7\u0131klan\u0131rken, &#8220;B\u00fcy\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar bu durumdaki bir\u00e7ok hasta i\u00e7in sadece ila\u00e7 tedavisinin yeterli oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Ancak sizin durumunuz bu \u00e7al\u0131\u015fmalardaki &#8216;ortalama&#8217; hastadan farkl\u0131d\u0131r. Sizin tekrarlayan akci\u011fer \u00f6demi ataklar\u0131n\u0131z (veya diren\u00e7li tansiyonunuz\/h\u0131zla k\u00f6t\u00fcle\u015fen b\u00f6brek fonksiyonunuz), sizi bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda iyi temsil edilmeyen y\u00fcksek riskli bir kategoriye sokmaktad\u0131r. Sizin gibi hastalar i\u00e7in, b\u00f6bre\u011fe giden kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 yeniden sa\u011flaman\u0131n semptomlar\u0131n\u0131z\u0131 iyile\u015ftirebilece\u011fine, b\u00f6brek ve kalbinizi koruyabilece\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar\u0131m\u0131z var,&#8221; \u015feklinde bir yakla\u015f\u0131m hem kan\u0131tlara hakimiyeti hem de \u00fcst\u00fcn klinik muhakemeyi g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Tedavisinde_Endovaskuler_Yontemler_Balon_Anjiyoplasti_ve_Stent_Nasil_Uygulanir_ve_Basari_Oranlari_Nedir\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon Tedavisinde Endovask\u00fcler Y\u00f6ntemler (Balon Anjiyoplasti ve Stent) Nas\u0131l Uygulan\u0131r ve Ba\u015far\u0131 Oranlar\u0131 Nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Endovask\u00fcler tedavi, a\u00e7\u0131k ameliyata k\u0131yasla \u00e7ok daha az invaziv bir yakla\u015f\u0131md\u0131r ve genellikle anjiyografi laboratuvar\u0131nda, hasta uyan\u0131kken veya hafif bir sakinle\u015ftirici alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilir. \u0130\u015flem genellikle kas\u0131ktaki veya bazen bilekteki atardamardan k\u00fc\u00e7\u00fck bir i\u011fne giri\u015fiyle yap\u0131l\u0131r. Bu giri\u015f yerinden ince, esnek bir t\u00fcp olan kateter, X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemesi (floroskopi) alt\u0131nda b\u00f6brek atardamar\u0131na kadar ilerletilir.<\/p>\n<p>Darl\u0131k b\u00f6lgesine ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda iki temel i\u015flemden biri uygulan\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Balon Anjiyoplasti (PTA): Kateterin ucundaki s\u00f6n\u00fck bir balon, darl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu b\u00f6lgede hassas bir \u015fekilde \u015fi\u015firilir. Bu damar duvar\u0131ndaki pla\u011f\u0131 ezerek ve damar\u0131 gererek geni\u015fletir, kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 yeniden sa\u011flar. \u00d6zellikle fibrom\u00fcsk\u00fcler displazi (FMD) tedavisinde genellikle sadece bu i\u015flem yeterlidir ve y\u00fcksek oranda k\u00fcr (tam iyile\u015fme) sa\u011flayabilir.<\/li>\n<li>Stent Yerle\u015ftirme: Aterosklerotik darl\u0131klarda (ARAD), balonla geni\u015fletme sonras\u0131 damar\u0131n elastik yap\u0131s\u0131 nedeniyle bir miktar geri daralma (recoil) veya bir s\u00fcre sonra yeniden daralma (restenoz) riski y\u00fcksektir. Bu riski azaltmak i\u00e7in, genellikle anjiyoplasti sonras\u0131 damar i\u00e7ine &#8220;stent&#8221; ad\u0131 verilen, telden \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, kal\u0131c\u0131 bir metal kafes yerle\u015ftirilir. Stent, bir iskele g\u00f6revi g\u00f6rerek damar\u0131n a\u00e7\u0131k kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu i\u015flemlerin teknik ba\u015far\u0131 oran\u0131, tecr\u00fcbeli ellerde \u00e7ok y\u00fcksektir ve genellikle %95-100&#8217;\u00fc bulur. Uygun se\u00e7ilmi\u015f hastalarda kan bas\u0131nc\u0131nda anlaml\u0131 iyile\u015fme veya tam d\u00fczelme oran\u0131 %70-90&#8217;lara varabilir. B\u00f6brek fonksiyonlar\u0131 k\u00f6t\u00fcle\u015fmekte olan hastalarda ise stentleme i\u015flemi, hastalar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda fonksiyonlar\u0131 iyile\u015ftirebilir veya en az\u0131ndan daha da k\u00f6t\u00fcye gidi\u015fi durdurabilir. Stent yerle\u015ftirildikten sonra damar\u0131n tekrar daralma oran\u0131 yakla\u015f\u0131k %10-20 aras\u0131ndad\u0131r. Bu minimal invaziv bir i\u015flem olsa da risksiz de\u011fildir. Tecr\u00fcbeli bir ekibin, emboli koruma cihazlar\u0131 ve damar i\u00e7i ultrason (IVUS) gibi ileri teknolojileri kullanmas\u0131, bu riskleri en aza indirerek i\u015flemin g\u00fcvenli\u011fini ve ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hangi_Durumlarda_Renovaskuler_Hipertansiyon_Icin_Cerrahi_Revaskularizasyon_Bypass_Ameliyati_Gerekir\"><\/span>Hangi Durumlarda Renovask\u00fcler Hipertansiyon \u0130\u00e7in Cerrahi Revask\u00fclarizasyon (Bypass Ameliyat\u0131) Gerekir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde endovask\u00fcler tedavilerin (balon\/stent) yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla a\u00e7\u0131k cerrahi daha az s\u0131kl\u0131kla uygulansa da belirli ve karma\u015f\u0131k durumlarda hala vazge\u00e7ilmez bir se\u00e7enektir ve en dayan\u0131kl\u0131, en uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak kabul edilir.<\/p>\n<p>Cerrahi tedavi i\u00e7in ba\u015fl\u0131ca nedenler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\">Ba\u015far\u0131s\u0131z veya tekrarlayan endovask\u00fcler tedavi<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Endovask\u00fcler tedaviye uygun olmayan karma\u015f\u0131k damar yap\u0131s\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">E\u015flik eden ve ameliyat gerektiren aort hastal\u0131\u011f\u0131 (\u00f6rne\u011fin aort anevrizmas\u0131)<\/li>\n<li aria-level=\"1\">\u00c7ocuk hastalardaki baz\u0131 \u00f6zel durumlar<\/li>\n<\/ul>\n<p>Cerrahi tedavi genellikle bir bypass (k\u00f6pr\u00fcleme) ameliyat\u0131d\u0131r. En s\u0131k kullan\u0131lan y\u00f6ntem olan aortorenal bypass&#8217;ta, hastan\u0131n kendi bacak toplardamar\u0131ndan (safen ven) al\u0131nan bir par\u00e7a veya sentetik bir damar (greft) kullan\u0131larak, ana atardamar (aort) ile b\u00f6brek atardamar\u0131n\u0131n darl\u0131ktan sonraki sa\u011fl\u0131kl\u0131 k\u0131sm\u0131 aras\u0131na yeni bir yol, bir k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturulur. B\u00f6ylece kan, daralm\u0131\u015f b\u00f6lgeyi atlayarak bu yeni yoldan b\u00f6bre\u011fe ula\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Daha karma\u015f\u0131k durumlarda, kan\u0131n aort yerine yak\u0131ndaki ba\u015fka sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir damardan (dalak veya karaci\u011fer atardamar\u0131 gibi) al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 &#8220;ekstra-anatomik&#8221; bypasslar gibi daha ileri cerrahi teknikler de uygulanabilir. Cerrahi onar\u0131m, tecr\u00fcbeli merkezlerde m\u00fckemmel uzun d\u00f6nem sonu\u00e7lara sahiptir. A\u00e7\u0131kl\u0131k oranlar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir ve genellikle hastan\u0131n ya\u015fam\u0131 boyunca sorunsuz \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Tedavi se\u00e7enekleri olan ila\u00e7, endovask\u00fcler giri\u015fim ve cerrahi birbirinin rakibi de\u011fil ki\u015fiye \u00f6zel olarak planlanm\u0131\u015f basamakl\u0131 bir tedavi stratejisinin par\u00e7alar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Icin_Damar_Acma_Islemi_Sonrasi_Takip_Sureci_Nasil_Isler\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon \u0130\u00e7in Damar A\u00e7ma \u0130\u015flemi Sonras\u0131 Takip S\u00fcreci Nas\u0131l \u0130\u015fler?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>B\u00f6brek damar\u0131na yap\u0131lan bir stent veya bypass ameliyat\u0131 sonras\u0131 tedavi s\u00fcreci bitmi\u015f say\u0131lmaz. Aksine, tedavinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in uzun d\u00f6nemli ve \u00f6zenli bir takip s\u00fcreci ba\u015flar. Bu takip, hasta ve hekim aras\u0131ndaki bir ortakl\u0131kt\u0131r ve en az i\u015flemin kendisi kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Takip s\u00fcrecinin temel ama\u00e7lar\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\">Kan bas\u0131nc\u0131 kontrol\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirmek<\/li>\n<li aria-level=\"1\">B\u00f6brek fonksiyonlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimi izlemek<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Tedavi edilen damarda yeniden daralma (restenoz) olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu takipte kullan\u0131lan birincil, en kolay ve en zarars\u0131z g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemi Doppler ultrasonografidir. Bu test, stent i\u00e7indeki veya bypass greftindeki kan ak\u0131\u015f h\u0131zlar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak \u00f6l\u00e7erek olas\u0131 bir yeniden darl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok erken bir evrede, hen\u00fcz hastada bir \u015fikayete yol a\u00e7madan tespit edebilir. \u00d6zellikle renal artere stent yerle\u015ftirildikten sonra, hastalar\u0131n genellikle ilk y\u0131l i\u00e7in her 6 ayda bir, sonras\u0131nda ise y\u0131ll\u0131k olarak Doppler ultrasonografi ile takip edilmesi \u00f6nerilir.<\/p>\n<p>Stent tak\u0131lan damarlarda yeniden daralma, yani in-stent restenoz, %10-20 oran\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilir ve bu durum genellikle &#8220;klinik olarak sessiz&#8221; bir \u015fekilde yani hastan\u0131n hi\u00e7bir \u015fey fark etmedi\u011fi bir \u015fekilde geli\u015febilir. \u0130\u015fte bu nedenle d\u00fczenli takip hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu proaktif yakla\u015f\u0131m yap\u0131lan ilk m\u00fcdahalenin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 fayday\u0131 korumay\u0131 ve hastan\u0131n uzun vadede sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 hedefler.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_Hipertansiyon_Hastalari_Icin_Uzun_Donemdeki_Beklentiler_Prognoz_Nelerdir\"><\/span>Renovask\u00fcler Hipertansiyon Hastalar\u0131 \u0130\u00e7in Uzun D\u00f6nemdeki Beklentiler (Prognoz) Nelerdir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Hastan\u0131n uzun d\u00f6nemdeki sa\u011fl\u0131k durumu yani prognozu, renovask\u00fcler hipertansiyona neden olan altta yatan hastal\u0131\u011fa g\u00f6re b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Fibrom\u00fcsk\u00fcler Displazi (FMD) Prognozu: FMD hastalar\u0131 i\u00e7in gelecek beklentisi genellikle m\u00fckemmeldir. Damar duvar\u0131n\u0131n yap\u0131sal bir sorunu olan bu durumda genellikle balon anjiyoplasti ile yap\u0131lan ba\u015far\u0131l\u0131 bir m\u00fcdahale, hipertansiyonu s\u0131kl\u0131kla tamamen iyile\u015ftirir (k\u00fcr sa\u011flar) veya \u00e7ok az bir ila\u00e7la kolayca kontrol alt\u0131na al\u0131nabilir hale getirir. Bu hastalarda gelecekteki kalp ve damar olay riski, genel n\u00fcfusa g\u00f6re belirgin \u015fekilde artmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Aterosklerotik Renal Arter Darl\u0131\u011f\u0131 (ARAD) Prognozu: Aterosklerotik hastal\u0131\u011f\u0131 olanlarda ise prognoz daha ciddidir ve daha dikkatli bir yakla\u015f\u0131m gerektirir. ARAD, sadece b\u00f6brek damar\u0131n\u0131 etkileyen lokal bir sorun de\u011fil t\u00fcm v\u00fccudu saran sistemik bir damar sertli\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir belirtisidir. Bu nedenle bu hastalar b\u00f6brek damar\u0131ndaki sorun ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tedavi edilse bile, altta yatan ateroskleroz nedeniyle kalp krizi, inme ve di\u011fer damarsal sorunlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek risk alt\u0131nda olmaya devam ederler.<\/p>\n<p>Tedavi, b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilerlemesini genellikle yava\u015flatabilir veya durdurabilir, ancak kal\u0131c\u0131 hale gelmi\u015f hasar\u0131 her zaman geri d\u00f6nd\u00fcremeyebilir. Bu hastalarda uzun d\u00f6nem sa\u011fkal\u0131m\u0131 belirleyen en \u00f6nemli fakt\u00f6rler altta yatan kalp ve damar hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne kadar iyi y\u00f6netildi\u011fidir.<br \/>\n<h2 class=\"accordion_title\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sikca_Sorulan_Sorular\"><\/span>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2><div class=\"accordion\">\n\t<div id=\"accordion-1044210001\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-1044210001-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-renovask\u00fcler-hipertansiyon-nedir?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-1044210001-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_hipertansiyon_nedir\"><\/span>Renovask\u00fcler hipertansiyon nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-1044210001-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-1044210001-label\" >\n\t\t\t\n<p>B\u00f6brek damarlar\u0131n\u0131n daralmas\u0131 veya t\u0131kanmas\u0131 nedeniyle geli\u015fen, ikincil (sekonder) bir y\u00fcksek tansiyon t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-621257764\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-621257764-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-en-yayg\u0131n-nedeni-nedir?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-621257764-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"En_yaygin_nedeni_nedir\"><\/span>En yayg\u0131n nedeni nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-621257764-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-621257764-label\" >\n\t\t\t\n<p>Ateroskleroz (damar sertli\u011fi) en yayg\u0131n nedendir. Gen\u00e7lerde ise fibrom\u00fcsk\u00fcler displazi g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-4152471825\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-4152471825-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-belirtileri-nelerdir?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-4152471825-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Belirtileri_nelerdir\"><\/span>Belirtileri nelerdir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-4152471825-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-4152471825-label\" >\n\t\t\t\n<p>Kontrol alt\u0131na al\u0131namayan y\u00fcksek tansiyon, ani tansiyon y\u00fckselmeleri, b\u00f6brek fonksiyon bozuklu\u011fu ve bacaklarda \u015fi\u015flik.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-3190040978\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-3190040978-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-renovask\u00fcler-hipertansiyon-nas\u0131l-te\u015fhis-edilir?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-3190040978-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_hipertansiyon_nasil_teshis_edilir\"><\/span>Renovask\u00fcler hipertansiyon nas\u0131l te\u015fhis edilir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-3190040978-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-3190040978-label\" >\n\t\t\t\n<p>Renal Doppler ultrason, BT anjiyografi, MR anjiyografi ve bazen renal arter anjiyografisi ile te\u015fhis konur.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-792816455\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-792816455-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-hangi-ya\u015f-grubunda-daha-s\u0131k-g\u00f6r\u00fcl\u00fcr?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-792816455-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hangi_yas_grubunda_daha_sik_gorulur\"><\/span>Hangi ya\u015f grubunda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-792816455-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-792816455-label\" >\n\t\t\t\n<p>Ateroskleroz kaynakl\u0131 olanlar genellikle 50 ya\u015f \u00fcst\u00fc bireylerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-2949710504\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-2949710504-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-fibrom\u00fcsk\u00fcler-displazi-nedir?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-2949710504-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Fibromuskuler_displazi_nedir\"><\/span>Fibrom\u00fcsk\u00fcler displazi nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-2949710504-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-2949710504-label\" >\n\t\t\t\n<p>B\u00f6brek arterlerinde d\u00fczensiz daralmalara neden olan, gen\u00e7 kad\u0131nlarda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir damar hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-244226211\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-244226211-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-bu-hipertansiyon-t\u00fcr\u00fc-kal\u0131tsal-m\u0131d\u0131r?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-244226211-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bu_hipertansiyon_turu_kalitsal_midir\"><\/span>Bu hipertansiyon t\u00fcr\u00fc kal\u0131tsal m\u0131d\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-244226211-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-244226211-label\" >\n\t\t\t\n<p>Direkt kal\u0131tsal de\u011fildir ancak ailesel yatk\u0131nl\u0131k olabilir.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-734961068\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-734961068-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-tedavi-y\u00f6ntemleri-nelerdir?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-734961068-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tedavi_yontemleri_nelerdir\"><\/span>Tedavi y\u00f6ntemleri nelerdir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-734961068-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-734961068-label\" >\n\t\t\t\n<p>\u0130la\u00e7 tedavisi, anjiyoplasti (balon veya stent ile damar a\u00e7ma) ve cerrahi revask\u00fclarizasyon gibi se\u00e7enekler uygulanabilir.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-3425401611\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-3425401611-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-hangi-ila\u00e7lar-kullan\u0131l\u0131r?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-3425401611-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hangi_ilaclar_kullanilir\"><\/span>Hangi ila\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-3425401611-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-3425401611-label\" >\n\t\t\t\n<p>ACE inhibit\u00f6rleri, ARB\u2019ler, di\u00fcretikler ve kalsiyum kanal blokerleri tercih edilir.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-3333979142\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-3333979142-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-tedavi-edilmezse-ne-olur?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-3333979142-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tedavi_edilmezse_ne_olur\"><\/span>Tedavi edilmezse ne olur?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-3333979142-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-3333979142-label\" >\n\t\t\t\n<p>Kal\u0131c\u0131 b\u00f6brek hasar\u0131, kalp yetersizli\u011fi ve kontrols\u00fcz hipertansiyon geli\u015febilir.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-3524098705\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-3524098705-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-diyet-ve-ya\u015fam-tarz\u0131-tedavide-etkili-midir?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-3524098705-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Diyet_ve_yasam_tarzi_tedavide_etkili_midir\"><\/span>Diyet ve ya\u015fam tarz\u0131 tedavide etkili midir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-3524098705-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-3524098705-label\" >\n\t\t\t\n<p>Evet, tuz k\u0131s\u0131tlamas\u0131, d\u00fczenli egzersiz ve kilo kontrol\u00fc tedaviye katk\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-3127764825\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-3127764825-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-tedaviden-sonra-tansiyon-tamamen-normale-d\u00f6ner-mi?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-3127764825-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tedaviden_sonra_tansiyon_tamamen_normale_doner_mi\"><\/span>Tedaviden sonra tansiyon tamamen normale d\u00f6ner mi?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-3127764825-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-3127764825-label\" >\n\t\t\t\n<p>Vakan\u0131n yap\u0131s\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Baz\u0131 hastalarda tam kontrol sa\u011flanabilirken, baz\u0131lar\u0131nda s\u00fcrekli ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 gerekebilir.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-1558888958\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-1558888958-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-renovask\u00fcler-hipertansiyon-s\u0131k-m\u0131d\u0131r?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-1558888958-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Renovaskuler_hipertansiyon_sik_midir\"><\/span>Renovask\u00fcler hipertansiyon s\u0131k m\u0131d\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-1558888958-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-1558888958-label\" >\n\t\t\t\n<p>T\u00fcm hipertansiyon vakalar\u0131n\u0131n %1-5\u2019ini olu\u015fturur; diren\u00e7li hipertansiyonlarda bu oran artar.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-2187827524\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-2187827524-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-erken-te\u015fhis-neden-\u00f6nemlidir?\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-2187827524-content\" >\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Toggle\"><i class=\"icon-angle-down\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<h3 class=\"accordion-heading\" role=\"heading\" aria-level=\"3\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Erken_teshis_neden_onemlidir\"><\/span>Erken te\u015fhis neden \u00f6nemlidir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-2187827524-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-2187827524-label\" >\n\t\t\t\n<p>Erken tan\u0131 ile b\u00f6brek yetmezli\u011fi ve kal\u0131c\u0131 organ hasarlar\u0131 \u00f6nlenebilir.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Renovask\u00fcler hipertansiyon, b\u00f6breklere giden atardamarlarda daralma veya t\u0131kanma sonucu geli\u015fen, tedaviye diren\u00e7li y\u00fcksek tansiyon t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. En s\u0131k ateroskleroz ve fibrom\u00fcsk\u00fcler displazi nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kar. Daralan damarlar, b\u00f6bre\u011fe giden kan ak\u0131m\u0131n\u0131 azaltarak tansiyonu y\u00fckselten hormon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 tetikler. Belirtiler genellikle \u00f6zg\u00fcl de\u011fildir ve \u00e7o\u011fu hasta y\u00fcksek tansiyon d\u0131\u015f\u0131nda \u015fik\u00e2yet ya\u015famaz. Ancak ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, g\u00f6rme bozuklu\u011fu, kulakta \u00e7\u0131nlama, [&#8230;]\n","protected":false},"author":7,"featured_media":9616,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[234],"tags":[],"class_list":["post-11048","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11048"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13312,"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11048\/revisions\/13312"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dryavuzbesogul.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}