Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Ne Kadar Sürer?

Açık kalp ameliyatı sonrası hissedilen göğüs ve kas ağrıları, cerrahi travmanın şiddetine bağlı olarak ortalama 6 ila 8 hafta içinde büyük ölçüde geçer. İlk 48 saatte zirve yapan akut batma ve tüp kaynaklı sızlar, göğüs kemiğinin kaynama sürecine paralel olarak zamanla hafifler. Operasyon sonrasında yaşanan bu iyileşme evresinde doğru yatış pozisyonları, göğüs korsesi kullanımı ve ağrı yönetim protokolleri süreci oldukça rahatlatır. İkinci ayın sonundan itibaren günlük yaşam aktivitelerine tamamen ağrısız bir şekilde dönüş yapmak mümkündür; ancak bu süreyi aşan inatçı şikayetler özel bir tıbbi değerlendirme gerektirir.

Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Hangi Bölgelerde Hissedilir ve Sebepleri Nelerdir?

Kalp cerrahisinde müdahale edilen anatomik alan oldukça geniştir ve bu durum vücudun farklı noktalarında çeşitli rahatsızlık hislerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlar. En temel kaynak, kalbe ulaşmak için göğüs kafesinin orta hattında yer alan iman tahtası kemiğinin işlem görmesidir. Bu işlem hem kemik dokusunda hem de o bölgeyi çevreleyen kaslarda ve kıkırdaklarda önemli bir fizyolojik strese yol açar. Operasyon sırasında göğüs kafesini açık tutmaya yarayan cerrahi aletler, kaburgaların esnemesine, göğüs duvarı kaslarının ve omuzların uzun süre gergin kalmasına neden olur. Bu sebeple hastalar uyandıklarında sadece göğüs ön duvarında bir sızı hissetmekle kalmazlar; aynı zamanda sırtta, omuzlarda, kürek kemiklerinde ve boyun bölgesinde sanki çok ağır bir spor yapılmış veya ters bir hareketle kaslar tutulmuş gibi yaygın bir gerginlik yaşayabilirler.

Ameliyat sonrasında rahatsızlık hissedilebilecek anatomik bölgeler şunlardır:

• Göğüs kafesinin ön ve orta hattı
• Boyun bölgesi
• Omuz kasları
• Kürek kemiklerinin arası
• Göğsün sağ ve sol yan duvarları
• Bacaklardaki damar alım yerleri
• Kaburgaların alt kısımları

Bu bölgelerdeki tutulmanın ve sızının temel sebebi, bedenin normal anatomik duruşundan çıkarılıp saatlerce esnetilmesidir. Buna ek olarak operasyon bitiminde göğüs boşluğunda birikebilecek sıvıları tahliye etmek için yerleştirilen ince göğüs tüpleri, içeride akciğer zarına temas ettikçe ince bir batma hissi yaratabilir. Eğer koroner bypass yapılmış ve bacaklardaki toplardamarlar kullanılmışsa, o damarın çıkarıldığı hat boyunca da bir hassasiyet oluşması oldukça beklenen bir durumdur. Kontrol altına alınmayan gerginlik ve sızılar, bedeni yorarak tansiyonu ve nabzı yükseltebilir. Bu nedenle şikayetlerin daha ilk saatlerden itibaren hafifletilmesi, kalbin dinlenmesi ve dokuların hızla toparlanması için büyük önem taşır.

Zaman İçinde Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Nasıl Bir Değişim Gösterir?

Dokuların onarım sürecine paralel olarak hastanın hissettiği şikayetler belirli bir fizyolojik zaman çizelgesi izler. İlk kırk sekiz saat, vücudun cerrahiye verdiği yanıtın en belirgin olduğu, sızıların görece en üst seviyede hissedilebileceği dönemdir. Bu aşamada özellikle akciğer çevresindeki göğüs tüplerinin varlığı, hasta nefes alıp verirken veya öksürürken rahatsızlık verebilir. Ancak bu dönem yoğun bakım şartlarında geçirildiği için, damar yolundan uygulanan güçlü ilaçlarla desteklenen hastalar süreci genellikle uyku halinde ve olabildiğince hafif atlatırlar.

Servis odasına geçilen birinci ve ikinci haftalarda tüpler alınmış olur. Bu sefer batma hissinden ziyade, hareket etmekle, yatakta sağa sola dönmekle, sandalyeden kalkmakla veya öksürmekle artan kemik ve kas hassasiyeti ön plana çıkmaya başlar. Yara yerlerindeki kızarıklık, şişlik ve lokal ödem azaldıkça, bu sızılar da yavaş yavaş şekil değiştirir. Altıncı ve sekizinci haftalara gelindiğinde göğüs kemiğinin hücre düzeyindeki kaynaması büyük ölçüde ilerlemiş olur. Bu dönemden sonra sürekli bir sızıdan ziyade, sadece çok ters bir hareket yapıldığında, ağır bir eşya kaldırıldığında veya çok şiddetli bir öksürük krizinde anlık olarak hissedilen minik gerginlikler kalır.

Zamanla azalan şikayetlerin evreleri şunlardır:

• İlk günlerdeki batma hissi
• Harekete bağlı kas gerginliği
• Kemiğe bağlı sızlamalar
• Yara yerinde oluşan kaşıntılar
• Soğuk havalarda hissedilen hassasiyet

Yaklaşık ikinci aydan sonra pek çok kişi günlük yaşamına rahatça, yardımsız dönebilir. Süreç uzadığında veya normalden farklı, elektriklenme benzeri bir his başladığında ise doktor kontrolü ile ek destekler planlanabilmektedir.

Göğüs Kemiği İyileşirken Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar İçin Hangi Önlemler Alınabilir?

Ayrılan iman tahtasının yeniden bütünleşmesi süreci, kırılan herhangi bir kol veya bacak kemiğinin alçıda kaynaması mantığıyla büyük benzerlik gösterir. Kemik onarım hücrelerinin yeni doku üreterek bu cerrahi ayrımı kapatması ve eski direncine kavuşturması ortalama altı ila sekiz haftayı bulur. Bu süre zarfında kemiğin iki yarısının birbirine sıkıca tutunması ve mekanik olarak hiç oynamaması çok değerlidir. Kemik hareket ettikçe kaynama süresi uzayabilir, iki yüzey birbirine sürtünebilir ve rahatsızlık hissi artış gösterebilir.

Bu iki aylık kritik iyileşme döneminde, kemiği korumak adına hastaların günlük hayatlarında özen göstermesi gereken bazı temel fiziksel kurallar bulunur. Yatış pozisyonu bunların başında gelir. Hastaların büyük bir kısmı için yaklaşık bir buçuk ay boyunca mutlaka sırtüstü yatmak tavsiye edilir. Yan yatmak, vücudun üst kısmının ağırlığının göğüs kafesine dengesiz bir baskı yapmasına yol açar ve henüz sertleşmemiş kemikte esnemeye sebep olabilir.

Kemiği korumak için alınabilecek temel önlemler şunlardır:

• Sırtüstü pozisyonda uyumak
• Yataktan kalkarken kollara yüklenmemek
• Beş kilogramdan ağır eşyalar kaldırmamak
• Ağır kapıları itmemek
• Nesneleri kendine doğru çekmemek
• Öksürürken göğse yastık bastırmak
• Ani ve orantısız dönme hareketleri yapmamak

Yataktan veya koltuktan kalkarken kollarla zemine abanmamak, bunun yerine karın, sırt ve bacak kaslarından güç alarak yavaşça doğrulmak çok daha güvenlidir. Ayrıca öksürmek veya hapşırmak göğüs kafesi içinde ciddi bir basınç dalgası yaratır. Bunu hafifletmenin en pratik yolu, öksürük hissi geldiğinde küçük ve yumuşak bir yastığı göğse hafifçe bastırarak destek almaktır; bu sayede sarsıntı emilir ve kemiğin esnemesi engellenir.

Göğüs Korsesi Kullanımı Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Üzerinde Etkili midir?

Ameliyat sonrası haftalarda sıkça başvurulan medikal göğüs korseleri, kemik güvenliğinin sağlanmasında ve hasta konforunun artırılmasında oldukça faydalı destekleyici ürünlerdir. Korse, göğüs kafesini çepeçevre, eşit bir basınçla sararak dışarıdan dengeli bir zırh gibi destek sunar. Özellikle hastanın derin nefes alması, öksürmesi, hapşırması veya yürüyüş yapması sırasında göğüs kafesinin aşırı ve kontrolsüz şekilde genişlemesini sınırlandırmaya yardımcı olur.

Kemiğin solunum sırasındaki mikroskobik düzeydeki esneme hareketlerini azalttığı için, hareketle artan mekanik hassasiyeti belirgin ölçüde baskılayabilir. Hastalar korse taktıklarında kendilerini dış etkenlere karşı fiziksel olarak çok daha güvende hissetme eğilimindedir. Bu psikolojik ve fiziksel güven hissi, hastanın hareket etmekten korkmamasını, yataktan daha erken kalkıp yürümesini ve günlük adımlarını özgüvenle artırmasını destekler.

Korsenin büyük fayda sağladığı anlar şunlardır:

• Yatak içinde sağa ve sola dönüşler
• Ani öksürük krizleri
• Beklenmedik hapşırma anları
• Oturur pozisyondan ayağa kalkma
• Merdiven inip çıkma aktiviteleri
• Solunum egzersiz aletlerinin kullanımı

Korsenin doğru ayarlanması çok önemlidir; çok sıkı bağlanmamalı, hastanın rahatça derin nefes almasına izin verecek makul bir gerginlikte olması hedeflenir. Çoğunlukla hasta yatakta istirahat halindeyken veya uyurken korsenin cırt cırtlarının hafifçe gevşetilmesi, ayağa kalkıldığında, lavaboya gidildiğinde veya koridor yürüyüşü yapılırken tekrar sıkılması önerilen ideal bir yaklaşımdır.

Kemiğin Kapatılma Yöntemi Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Düzeyini Değiştirir mi?

Operasyonun bitiminde göğüs kemiğinin nasıl birleştirildiği ve hangi materyallerin kullanıldığı, ilerleyen haftalarda hastanın yaşayacağı konforu belirleyen temel unsurlardan biridir. Geleneksel cerrahi pratiğinde kemik, özel medikal çelik tellerle dikilerek birleştirilir. Genç, hareketli ve kemik yapısı güçlü olan hastalarda bu yöntem çoğunlukla kemiği bir arada tutmak için yeterli desteği sağlar. Ancak ileri yaş, kemik erimesi (osteoporoz) veya kontrolsüz diyabet gibi durumlarda kemik dokusu beklenenden daha hassas veya yumuşak olabilir.

Kemik yapısı zayıf olduğunda çelik teller bazen esneme yapabilir veya kemik dokusuna baskı yaratabilir. Kemiğin solunumla birlikte hafifçe oynaması, uçların birbirine sürtünmesine ve çok rahatsız edici mekanik bir hisse zemin hazırlar. Bunu önlemek adına güncel cerrahi uygulamalarda farklı biyomekanik materyaller de sıklıkla kullanılmaktadır.

Kullanılan kapatma materyalleri şunlardır:

• Geleneksel çelik teller
• Termoreaktif nitinol klipsler
• Sabitleyici titanyum plaklar
• Güçlendirilmiş polimer şeritler
• Geniş yüzeyli medikal vidalar

Termoreaktif özellikli akıllı nitinol klipsler, vücut sıcaklığına ulaştıklarında büzüşerek kemiği iki yandan çok güçlü ve dinamik bir şekilde kavrar. Hasta öksürdüğünde veya derin nefes aldığında bu klips esneyip sonra hemen tekrar büzüşerek kemikleri sımsıkı bir arada tutmaya gayret eder. Titanyum plak sistemleri ise, kemiğin ufalanmaya yatkın olduğu durumlarda adeta bir kolon gibi destek vererek baskıyı geniş bir yüzeye dağıtır. Hangi yöntemin kullanılacağı, tamamen hastanın kemik kalitesine ve cerrahın ameliyat esnasındaki detaylı değerlendirmesine bağlı olarak belirlenir.

İyileşme Geciktiğinde Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar ve Enfeksiyonlar Nasıl Tedavi Edilir?

Çoğu hasta sorunsuz bir iyileşme süreci geçirse de bazı durumlarda göğüs kemiği beklenildiği hızda kaynamayabilir ve nadiren de olsa yara yerinde derin doku enfeksiyonu gelişebilir. Bu durum tıbbi yakın takip ve özenli bir müdahale gerektirir. Aşırı kilo, kan şekerinin sürekli yüksek seyretmesi veya yoğun sigara kullanımı gibi etkenler, dokuların beslenmesini bozarak bu tür iyileşme gecikmelerine zemin hazırlayabilen temel faktörler arasındadır.

Böyle bir tablo geliştiğinde, hastanın göğüs bölgesinde normalden farklı bir ısı artışı, belirgin bir kızarıklık, akıntı veya hareket ettikçe kemikte bir oynama hissi fark edilebilir. Bu şikayetlerle karşılaşıldığında tedavi sürecinde yara yeri ameliyathane şartlarında detaylıca temizlenir ve vücudun onarım sürecini hızlandıracak modern teknolojik cihazlar kullanılabilir.

Enfeksiyon ve gecikmiş iyileşmelerde uygulanan yöntemler şunlardır:

• Negatif basınçlı vakum tedavileri
• Kültür sonucuna uygun antibiyotikler
• Yara yatağının temizlenmesi
• Revizyon cerrahisi
• Göğüs kası kaydırma işlemleri
• Karın içi zarı transferleri

Özellikle süngerli vakum (V.A.C) sistemleri, yara içindeki iltihabı ve ödemi sürekli olarak dışarı çekerken, bölgeye taze kan akışını uyararak tertemiz ve yeni bir doku oluşumunu teşvik etmeye oldukça yardımcı olur. Kemiğin üzerinde bir boşluk oluştuğunda ise, o bölgeyi beslemek ve korumak amacıyla hastanın kendi göğüs kası (pektoral kas) o alana doğru kaydırılarak yara bölgesi örtülür ve çok daha sağlıklı, kanlanan bir iyileşme ortamı yaratılmaya çalışılır.

Göğüs Tüpleri Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar İçin Neden Önemli Bir Kaynaktır?

Ameliyat bittiğinde göğüs boşluğunda birikebilecek kan kalıntılarını, serumu ve havayı güvenle tahliye etmek maksadıyla esnek yapıdaki drenaj tüpleri yerleştirilir. Bu tüpler, kalbin ve akciğerlerin çevresinde sıvı birikmesini önleyerek iç organlara rahat bir çalışma alanı sağlar. Ancak bu medikal materyaller, vücudun hissetmeye en duyarlı bölgelerinden biri olan akciğer zarına temas ettiği için belirli bir rahatsızlık hissi uyandırabilir.

Hasta yoğun bakımda veya serviste her nefes aldığında akciğer hava ile dolarak şişer ve zara temas eden tüpe sürtünerek ince, iğne batması tarzında bir hisse neden olabilir. Bu his yüzünden hastalar bazen bilinçdışı bir savunma mekanizmasıyla derin nefes almaktan kaçınıp, daha yüzeysel solunum yapmayı tercih ederler. Ancak bu durum akciğerlerin alt kısımlarının sönmesine ve balgamın atılamamasına sebep olabilir.

Tüplerin vücutta bulunduğu günlerde hissedilenler şunlardır:

• Derin nefes alma sırasında batma
• Öksürük krizlerinde sızlama
• Yatakta dönme anında gerginlik
• Tüpün ciltten çıktığı noktada hassasiyet
• Sırta ve kürek kemiklerine yansıyan sızı

Tüpler görevini tamamladığında, genellikle ilk bir veya iki gün içinde sıvı gelişi azaldığında doktor tarafından çekilir. Günümüzde tüp çekim işlemi öncesinde hastaya damardan rahatlatıcılar ve tüp çevresine bölgesel uyuşturucular uygulanarak bu sürecin olabildiğince konforlu ve stressiz geçmesi hedeflenir. Ayrıca tüp çekilmeden kısa bir süre önce o bölgeye buz paketleriyle yapılan soğuk uygulamalar da sinir iletimini yavaşlatarak hassasiyeti azaltmada fayda sağlayabilir.

Bacak Damarı Alındığında Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar ve Şişlikler Beklenir mi?

Koroner bypass ameliyatlarında tıkalı olan kalp damarlarına yeni bir kan köprüsü kurmak için genellikle bacakların iç kısmında seyreden uzun toplardamarlar kullanılır. Bu yedek damarın vücuttan dikkatlice çıkarılması işlemi, bacakta geçici sızlamalara ve dolaşımsal şişliklere yol açabilen bir durumdur. Eskiden bu damarı çıkarmak için ayak bileğinden kasığa kadar uzanan boydan boya tek bir uzun kesi yapılırdı; bu da bacakta daha fazla hassasiyet yaratabilirdi.

Ancak modern tıpta daha doku dostu yöntemler kullanılmaktadır. Mümkün olan vakalarda uzun bir kesi yerine, daha kısa aralıklı kesiler (köprüleme) veya ucunda kamera olan sistemlerle kapalı damar çıkarma yöntemleri tercih edilebilmektedir. Bu yöntemler bacağın altındaki lenf yollarına ve cilt altı ince sinirlere daha az müdahale edilmesini sağladığı için ameliyat sonrası şikayetleri önemli ölçüde azaltabilir. Yine de ayağa kalkıldığında yerçekiminin etkisiyle bacakta bir miktar sıvı göllenmesi beklenen, normal bir fizyolojik süreçtir.

Bacak bölgesinde karşılaşılan geçici durumlar şunlardır:

• Ayak bileği çevresinde ödem
• Kesi noktalarında sızlama
• Diz bölgesinde gerginlik
• Ciltte yüzeysel his farklılıkları

İlk adımları atarken çekilme hissi

Bu durumu yönetmenin ve doku iyileşmesini hızlandırmanın en etkili yollarından biri anti-emboli adı verilen tıbbi varis çorapları kullanmaktır. Bacağı dışarıdan ayak bileğinden itibaren kademeli olarak hafifçe sıkan bu çoraplar, kanın göllenmesini engellemeye, doku sıvısını yukarı itmeye ve şişliği indirmeye büyük oranda yardımcı olur. Çorapların sabah yataktan hiç kalkmadan giyilip, gün boyu ayaktayken kullanılması ve gece yatarken dinlenmek için çıkarılması genellikle yeterli ve ideal olmaktadır.

Haftalar Sonra Başlayan Batıcı Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Neye İşaret Edebilir?

Ameliyatın ilk günlerindeki yara yeri hassasiyetleri yatıştıktan sonra, bazı hastalarda operasyonun üzerinden iki ila dört hafta geçtikten sonra oldukça farklı bir tablo ortaya çıkabilir. Hastalar aniden, derin nefes alırken göğse batan, öksürmekle veya yatağa sırtüstü uzanmakla belirginleşen, oturup öne doğru hafifçe eğilmekle ise rahatlayan bir şikayet tarif ederler. Bu özel duruma tıp dilinde Postperikardiyotomi Sendromu adı verilmektedir.

Bu tablo dışarıdan bulaşan bir mikrobik durumdan ziyade, vücudun kendi bağışıklık hücrelerinin verdiği aşırı bir tepkidir. Ameliyat sırasında kalp zarına mecburen müdahale edildiği için, bağışıklık sistemi haftalar sonra bu bölgedeki hücre değişimlerine karşı bir iltihabi reaksiyon oluşturabilir. Bu reaksiyon sonucunda kalp ve akciğer zarlarında hafif sıvı birikimleri meydana gelebilir ve zarlar birbirine sürtündükçe batma hissi oluşur.

Bu sendromda hastaların yaşayabileceği durumlar şunlardır:

• Soluk alıp verirken batma hissi
• Sırtüstü yatıldığında yoğunlaşan sızı
• Öne doğru eğilmekle gelen rahatlama
• Dirençli hafif ateş yükselmeleri
• Genel bir bitkinlik ve yorgunluk

Tedavisi klinik olarak oldukça iyi bilinmektedir ve çoğunlukla hücre düzeyinde çalışan özel iltihap baskılayıcı ilaçlarla başarılı şekilde yapılmaktadır. Belirli ilaçlar veya kolşisin gibi ajanlar kullanıldığında, zarlardaki iltihabi yanıt baskılanır ve vücut biriken o sıvıyı kendi kendine emerek süreci yatıştırabilir. Durumun doktor tarafından erken teşhis edilmesi, hastanın bu can sıkıcı dönemi korkmadan ve çok daha kolay atlatmasını sağlar.

Aylar Geçmesine Rağmen Bitmeyen Kronik Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Neden Oluşur?

Normal sağlık şartlarında cerrahi kesilerin ve doku onarımının büyük bir kısmı ilk birkaç ay içinde hızla ilerleme gösterir. Ancak bireylerin küçük bir kısmında, ameliyatın üzerinden aylar geçmesine rağmen göğüs çevresinde yanma, iğnelenme veya aniden elektrik çarpması hissi veren şikayetler inatçı bir şekilde devam edebilir. Bu tablo kemiğin kaynamamasından ziyade bölgedeki sinir ağlarının iyileşme süreciyle doğrudan ilgili bir duruma işaret edebilir.

Ameliyat esnasında göğüs kafesini açık tutan aletler, kaburga kemiklerinin altından geçen çok ince sinir dallarına baskı yapabilir. Ayrıca erken postoperatif dönemde şikayetleri çok yoğun olan ağrı eşiği düşük olan veya ameliyat öncesinde aşırı kaygı (anksiyete) taşıyan kişilerde, sinir sistemi bu uyarılara karşı kalıcı olarak daha duyarlı hale gelebilir. Beyin ve omurilik, doku iyileşmiş olsa bile zamanla o bölgeden gelen en ufak uyarıları normalden çok daha güçlü algılamaya başlayabilir.

Kronikleşmiş hassasiyetin genel belirtileri şunlardır:

• Göğüs yüzeyinde yanma hissi
• Beklenmedik iğnelenme ve karıncalanma
• Kısa süreli elektrik çarpması atakları
• Tişört giyerken bile hissedilen dokunma hassasiyeti
• Özellikle soğuk ve rüzgarlı havalarda tetiklenme

Bu aşamaya gelindiğinde klasik, marketten veya eczaneden alınan basit ağrı kesiciler ne yazık ki yetersiz kalabilmektedir. Bunun yerine, sinir hücrelerindeki o aşırı duyarlılığı, elektriklenmeyi yatıştıran ve beyne giden sinyalleri düzenleyen özel reçeteli ilaç grupları tercih edilebilir. Gerekli görüldüğünde ağrı bilimi (algoloji) uzmanlarıyla işbirliği yapılarak, o bölgeye sinir blokajı veya radyofrekans uygulamaları gibi bölgesel müdahaleler de tedavi planına dahil edilebilir.

İlaç Tedavileriyle Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Nasıl Kontrol Altına Alınır?

Çok eski yıllarda ameliyat sonrası süreci yönetmek ve hastayı rahatlatmak için çoğunlukla damardan tek seferde verilen çok güçlü, morfin benzeri ilaçlara güvenilirdi. Fakat bu güçlü ilaçların, hastanın solunum refleksini yavaşlatmak, gün boyu derin bir uyku hali yaratmak, şiddetli mide bulantısına yol açmak veya bağırsak hareketlerini durdurarak şişkinlik yapmak gibi hastanın toparlanmasını geciktiren istenmeyen yan etkileri bulunabilmektedir.

Günümüz modern kalp cerrahisi protokollerinde, tek bir ağır ilaca yüklenmek yerine, farklı mekanizmalarla çalışan ve birbirini destekleyen daha hafif ilaçların bir arada kullanıldığı “Çoklu (Multimodal) Tedavi” stratejisi benimsenmektedir. Bu sayede sinir sisteminin farklı algı noktaları eşzamanlı olarak uyarılara kapatılır ve çok daha dengeli, uyanık bir rahatlama sağlanması hedeflenir. Güçlü ve yan etkisi bol ilaçlara duyulan ihtiyaç da bu sayede dramatik şekilde azalır.

Bu çoklu yaklaşımla reçete edilen ilaç grupları şunlardır:

• Parasetamol bazlı damar yolu ilaçları
• Dokulardaki ödemi dağıtan tabletler
• Sinir uyarımını dengeleyen özel kapsüller
• Gerektiğinde kullanılan zayıf etkili destekleyiciler
• Mide zarını koruyucu yardımcı ilaçlar

Özellikle ameliyattan önce başlanan veya erken dönemde verilen sinir yatıştırıcı ilaçlar, yara yerinden beyne giden rahatsız edici sinyalleri bir filtre gibi süzmeye yardımcı olur. Bu tür destekler, sinirlerin fırtınaya girmesini baştan baskılayarak, hem yoğun bakım sürecinin daha sakin geçmesinde hem de ilerleyen aylarda gelişebilecek kronik sızlamaların önüne geçilmesinde kritik bir rol oynayabilir.

Sinir Blokları Uygulanarak Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Hafifletilebilir mi?

Şikayetleri sadece mideye giden haplarla veya dolaşıma katılan serumlarla dindirmek yerine, doğrudan o bölgedeki sinirlerin iletimini kaynağında yavaşlatan bölgesel uyuşturma yöntemleri (rejyonel anestezi) de kardiyak anestezide sıkça ve başarıyla kullanılmaktadır. Bu işlemler, hastanın genel anestezi altındayken uyanmadan önce veya uyanma aşamasında uygulanan, ameliyat bölgesinin derin bir uyuşukluğa kavuşmasını sağlayan çok özel teknikleri içerir.

Yeni nesil, yüksek çözünürlüklü ultrason cihazları yardımıyla, göğüs kafesini ve sırtı çevreleyen kasların arasına incecik iğnelerle girilerek lokal uyuşturucu ilaçlar güvenle zerk edilebilir. Bu ilaçlar, kasların arasındaki zarlardan boylu boyunca yayılarak göğüs ön duvarına uzanan sinir ağını saatlerce geçici olarak uykuda tutar.

Bölgesel blok uygulamalarının hastaya sunduğu faydalar şunlardır:

• Çok daha erken ve derin nefes alabilme
• Hızlıca yataktan doğrulma ve hareket edebilme
• Güçlü ilaçlara bağlı mide bulantısının olmaması
• Sistemik hap ve serum ihtiyacının düşmesi
• İlk günlerdeki uyku kalitesinin artması

Özellikle sırt kasları çevresine uygulanan modern plan blokları (örneğin ESP bloğu), akciğer zarına veya omuriliğe oldukça uzak, anatomik bir güvenlik mesafesinden yapıldığı için istenmeyen riskleri oldukça düşüktür. Hasta ameliyattan uyandığında göğüs bölgesinde geniş, ferah bir rahatlama hisseder; sadece yaranın olduğu bölge uyuşuktur. Bu sayede solunum cihazından ayrılma süreci ve ilk ayağa kalkma anı çok daha yumuşak ve hastayı yormadan gerçekleşebilir.

Kapalı Yöntemler Tercih Edildiğinde Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar Daha mı Az Olur?

Göğüs kemiği baştan başa kesilmeden, sağ veya sol kaburga aralarından açılan küçük kesilerle veya kamera sistemleriyle yapılan minimal invaziv, yani halk arasındaki yaygın adıyla kapalı kalp ameliyatları günümüzde belli uygun hastalarda sıkça uygulanmaktadır. Göğüs kemiğinin bütünlüğü tamamen korunduğu için, ameliyat sonrası sırtüstü yatma zorunluluğu, ağırlık kaldırma kısıtlamaları gibi katı kurallar büyük oranda ortadan kalkar ve kozmetik açıdan ciltte çok daha küçük bir iz kalır. Hastalar günlük yaşantılarına çok daha hızlı dönebilirler.

Ancak kapalı kelimesi bazen hastalar tarafından “hiçbir şekilde sızı hissedilmeyecek sihirli bir yöntem” gibi algılanabilmektedir. Kemik testere ile kesilmese de cerrahın içeride kalbe ulaşıp rahatça çalışabilmesi için o daracık kaburga aralığının özel cerrahi aletlerle bir miktar zorlanıp esnetilmesi gerekir. Kaburgaların hemen altından geçen ince sinir ağları, bu uzun süreli esnetme anında hassaslaşabilir veya hafifçe zedelenebilir.

Kapalı yöntemlerde hastalarda görülebilen şikayetler şunlardır:

• Kesi yapılan kaburganın çevresinde gerginlik
• Göğsün yan duvarında karıncalanma
• Derin nefes alırken kaburgalarda sızı
• Koltuk altına doğru yayılan uyuşukluk
• Sütyen hizasında geçici bir baskı hissi

Kaburga esnemesine bağlı gelişen bu hisler, bazen klasik yöntemlerdeki kemik sızılarına benzeyen, hatta kimi zaman daha keskin seyredebilen bir düzeyde olabilmektedir. Dolayısıyla operasyonun adı kapalı da olsa, bölgedeki kasların ve sinirlerin maruz kaldığı esneme nedeniyle ameliyat sonrasında yine özenli bir ilaç tedavisine, bölgesel uyuşturucu kremlere ve sinirleri rahatlatacak desteklere ihtiyaç duyulması son derece olağan bir durumdur.

Hareket Etme Korkusu Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Ağrılar ve İyileşmeyi Nasıl Etkiler?

Başarılı bir ameliyatın ardından iyileşme sürecini durduran veya yavaşlatan faktörlerin başında fiziksel sorunlardan ziyade, tamamen zihinsel bir engel olan hareket etme korkusu (kinezyofobi) gelir. Hastalar genellikle adım attıklarında, yatak içinde döndüklerinde veya derin öksürdüklerinde göğüs kemiklerinin açılacağından, dikişlerinin zarar göreceğinden veya çok şiddetli bir acı çekeceklerinden aşırı derecede endişe duyarlar. Bu haklı ama yersiz kaygı, kişiyi gün boyu yatağa bağlar ve hastayı bilinçli bir hareketsizliğe sürükler.

Fakat yatakta sürekli yatmak ve hareketsiz kalmak, iyileşmeyi hızlandırmak bir yana, vücut fonksiyonlarını olumsuz yönde etkileyebilir. Yatakta sabit beklemek, akciğerlerin alt kısımlarının tam havalanmasını zorlaştırır ve bacaklardaki toplardamarlarda kan dolaşımını tehlikeli düzeyde yavaşlatabilir. Ayrıca kaslar kullanılmadıkça sadece birkaç gün içinde gücünü kaybedip erimeye başlar ve kişi kendini çok daha halsiz, bitkin hissetmeye başlar.

Hareketsizliğin vücutta yaratabileceği problemler şunlardır:

• Akciğerlerde balgam ve salgı birikimi
• Bacak damarlarında dolaşım yavaşlaması
• Sindirim sisteminde ve bağırsaklarda tembellik
• Sırt, omuz ve boyun kaslarında kilitlenme
• Genel kas gücünde zayıflama
• Ruhsal olarak çöküntü ve aşırı yorgunluk hissi

Bu zihinsel çekingenliği aşmanın en etkili yolu, ameliyat öncesinde ve sonrasında hastanın hekimler ve hemşireler tarafından çok detaylıca bilgilendirilmesidir. Ameliyat sonrası göğüs korsesinin kemiği zırh gibi koruduğu ve ayağa kalkmanın bedene zarar değil şifa getireceği anlatılmalıdır. Koridorda atılan ufak adımlar ve yatak kenarında nefes egzersiz aletlerinin (spirometre) düzenli kullanılması, hastanın kendi bedenine olan güvenini yeniden tazeler. Kişi adım attıkça, hareket ettikçe eklemlerinin açıldığını, göğsüne dolan temiz havanın sırtındaki yükü hafiflettiğini bizzat deneyimler. Bedenin sınırlarını yeniden keşfetmek, bu pozitif döngü sayesinde hastanın normal yaşantısına çok daha ağrısız, huzurlu ve sağlıklı bir geçiş yapmasına büyük oranda yardımcı olabilir.