Kardiyoloji ve Kalp Damar Cerrahisi Arasındaki Fark Nedir?

Kalp ve damar hastalıkları söz konusu olduğunda hastaların en sık karıştırdığı iki uzmanlık alanı kardiyoloji ile kalp ve damar cerrahisidir. Her iki branş da kalp ve dolaşım sistemi hastalıklarıyla ilgilenir ancak hastalıkların değerlendirilmesi, kullanılan tedavi yöntemleri ve uzmanlık alanlarının kapsamı açısından aralarında önemli farklılıklar bulunur.

En temel ifadeyle kardiyoloji, kalp ve damar hastalıklarının tanısı, takibi ve cerrahi dışı tedavileriyle ilgilenirken; kalp ve damar cerrahisi, cerrahi tedavi gerektiren kalp ve damar hastalıklarının ameliyatlarını gerçekleştirir.

Bununla birlikte günümüzde iki uzmanlık alanı birbirinden tamamen ayrı değildir. Özellikle koroner arter hastalığı, kalp kapağı hastalıkları, aort hastalıkları ve ileri damar hastalıklarında kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi uzmanları birlikte çalışabilir.

Türk Kardiyoloji Derneği’nin çekirdek eğitim programında kardiyoloji; kardiyovasküler hastalıkların önlenmesi, tanısı ve tedavisiyle ilgilenen bir uzmanlık alanı olarak tanımlanmaktadır. Kardiyoloji pratiğinde EKG, ekokardiyografi, efor testi ve Holter gibi incelemelerin yanı sıra koroner anjiyografi ve çeşitli kateter temelli girişimsel işlemler de yer almaktadır. (Türk Kardiyoloji Derneği)

Kardiyoloji Nedir?

Kardiyoloji, başta kalp olmak üzere kardiyovasküler sistem hastalıklarının tanı, takip ve tedavisiyle ilgilenen tıp dalıdır.

Kardiyoloji uzmanları genellikle hastaların kalp ile ilgili şikâyetlerini ilk değerlendiren hekimler arasındadır.

Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, tansiyon yüksekliği veya efor kapasitesinde azalma gibi şikâyetler nedeniyle kardiyoloji değerlendirmesi yapılabilir.

Kardiyolojinin ilgilendiği başlıca hastalık ve durumlar arasında şunlar bulunmaktadır:

• Koroner arter hastalığı
• Kalp damarlarında daralma ve tıkanıklık
• Kalp krizi
• Hipertansiyon
• Kalp yetmezliği
• Kalp ritim bozuklukları
• Kalp kapak hastalıkları
• Kardiyomiyopatiler
• Doğuştan bazı kalp hastalıkları
• Kalp zarına ilişkin hastalıklar
• Kardiyovasküler risk faktörleri

Türk Kardiyoloji Derneği de kardiyoloji alanını kalp-damar hastalıklarının önlenmesi ve tedavisinin geliştirilmesini kapsayan bir disiplin olarak tanımlamaktadır. (Türk Kardiyoloji Derneği)

Kardiyoloji Uzmanı Ne Yapar?

Kardiyoloji uzmanının görev alanı yalnızca kalbi muayene etmekten ibaret değildir.

Hastanın şikâyetleri dinlendikten sonra kardiyovasküler risk faktörleri değerlendirilir ve gerekli görülürse çeşitli tetkikler planlanır.

Bunlar arasında:

• Elektrokardiyografi (EKG)
• Ekokardiyografi
• Efor testi
• Ritim Holter
• Tansiyon Holter
• Koroner BT anjiyografi
• Kardiyak MR
• Miyokard perfüzyon sintigrafisi

gibi yöntemler bulunabilir.

Kardiyoloji aynı zamanda girişimsel işlemlerin yoğun şekilde uygulandığı bir uzmanlık alanıdır.

Örneğin koroner anjiyografi, balon anjiyoplasti ve stent uygulamaları çoğunlukla girişimsel kardiyoloji tarafından gerçekleştirilir.

Bu nedenle “Anjiyoyu kalp damar cerrahı mı, kardiyolog mu yapar?” sorusunun yanıtı çoğu durumda kardiyoloji uzmanıdır.

Kalp ve Damar Cerrahisi Nedir?

Kalp ve damar cerrahisi, kalp ve damar sisteminde cerrahi müdahale gerektiren hastalıkların tedavisiyle ilgilenen uzmanlık alanıdır.

Bu bölüm yalnızca kalp ameliyatlarını değil, vücudun farklı bölgelerindeki atardamar ve toplardamar hastalıklarının cerrahi tedavilerini de kapsar.

Kalp damar cerrahları; tanı sürecinin yanı sıra ameliyat öncesi değerlendirme, operasyon, yoğun bakım ve ameliyat sonrası takip süreçlerinde görev alırlar.

Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği’nin yeterlilik belgelerinde de uzmanların kardiyovasküler hastalıkların tanı ve tedavisinin yanı sıra preoperatif, intraoperatif ve postoperatif süreçlere ilişkin kapsamlı bilgi ve beceriye sahip olması gerektiği belirtilmektedir. (Tkdcd)

Kalp Damar Cerrahisi Hangi Hastalıklara Bakar?

Kalp ve damar cerrahisinin çalışma alanı oldukça geniştir.

Başlıca alanlar şu şekilde sıralanabilir:

Koroner Arter Hastalığı

Kalbi besleyen koroner damarlarda ileri derecede daralma veya tıkanıklık bulunması durumunda bazı hastalarda koroner bypass ameliyatı gerekebilir.

Hastanın stent tedavisine mi yoksa bypass ameliyatına mı daha uygun olduğuna damar yapısı, tıkanıklıkların sayısı, yerleşimi, eşlik eden hastalıklar ve diğer klinik özellikler değerlendirilerek karar verilir.

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalpte dört temel kapak bulunur:

• Aort kapağı
• Mitral kapak
• Triküspit kapak
• Pulmoner kapak

Bu kapaklarda darlık veya yetmezlik gelişebilir.

İleri kapak hastalıklarında kalp damar cerrahisi tarafından:

• Kalp kapağı tamiri
• Kalp kapağı değişimi
• Mekanik kapak implantasyonu
• Biyolojik kapak implantasyonu

gibi cerrahi işlemler uygulanabilir.

Aort Hastalıkları

Aort, kalpten çıkan ve vücuda kan taşıyan en büyük atardamardır.

Aort damarında:

• Anevrizma
• Diseksiyon
• Genişleme
• Yırtılma riski

gibi ciddi problemler gelişebilir.

Bu hastalıkların bazıları yakın takip edilebilirken bazı durumlarda açık veya endovasküler cerrahi tedavi gerekebilir.

Periferik Arter Hastalığı

Bacaklara veya diğer organlara kan taşıyan atardamarlarda daralma ya da tıkanma meydana gelebilir.

Özellikle yürürken baldır ağrısı, ayaklarda soğukluk, iyileşmeyen yaralar veya ileri evrede istirahat ağrısı görülebilir.

Uygun hastalarda damar açıcı işlemler veya bypass operasyonları gündeme gelebilir.

Varis ve Toplardamar Hastalıkları

Kalp damar cerrahisi yalnızca atardamar hastalıklarıyla değil, toplardamar hastalıklarıyla da ilgilenir.

Varis, kronik venöz yetmezlik ve bazı derin ven hastalıkları bu kapsamdadır.

Tedavide hastaya göre:

• Kompresyon tedavileri
• Endovenöz lazer
• Radyofrekans ablasyon
• Skleroterapi
• Cerrahi girişimler

gibi yöntemler kullanılabilir.

Kardiyoloji ile Kalp Damar Cerrahisi Arasındaki Temel Fark Nedir?

Kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi arasındaki farkı anlamanın en kolay yolu tedavi yöntemlerine bakmaktır.

Kardiyoloji daha çok ilaç tedavileri, takip ve kateter yoluyla yapılan girişimsel işlemlerle ilgilenir. Kalp damar cerrahisi ise ameliyat gerektiren durumlarda devreye girer.

Örneğin koroner damar tıkanıklığı bulunan bir hastada kardiyolog anjiyografi yapabilir ve uygun olması halinde stent yerleştirebilir.

Ancak damar yapısı stente uygun değilse veya çok sayıda önemli damar tıkanıklığı bulunuyorsa hasta koroner bypass ameliyatı açısından kalp ve damar cerrahisine yönlendirilebilir.

Kardiyolog Ameliyat Yapar mı?

Genel olarak kardiyoloji uzmanları açık kalp ameliyatı yapmaz.

Kardiyologlar cerrahi olmayan ve özellikle kateter temelli işlemleri gerçekleştirebilir.

Bunlardan bazıları:

• Koroner anjiyografi
• Balon anjiyoplasti
• Koroner stent
• Kalp pili işlemleri
• Elektrofizyolojik işlemler
• Bazı transkateter kapak girişimleri

olabilir.

Türk Kardiyoloji Derneği çekirdek eğitim programında da kardiyoloji pratiği içerisinde anjiyografi, elektrofizyolojik çalışmalar, transkateter kapak işlemleri ve kalıcı ya da geçici kalp pili uygulamaları gibi girişimsel yöntemler yer almaktadır. (Türk Kardiyoloji Derneği)

Ancak açık kalp operasyonları kalp ve damar cerrahlarının uzmanlık alanıdır.

Kalp Damar Cerrahı Anjiyo Yapar mı?

Bu sorunun cevabı yapılan işlemin türüne göre değişebilir.

Koroner anjiyografi ve koroner stent işlemleri günlük klinik uygulamada ağırlıklı olarak girişimsel kardiyoloji tarafından gerçekleştirilir.

Buna karşılık kalp ve damar cerrahları periferik damar hastalıklarında çeşitli endovasküler işlemleri uygulayabilir.

Modern kalp ve damar tedavisinde açık cerrahi ile endovasküler yöntemlerin sınırları giderek birbirine yaklaşmaktadır.

Bu nedenle bazı merkezlerde hastalar Heart Team, yani kalp ekibi yaklaşımıyla değerlendirilir.

Stent Kardiyoloji mi Kalp Damar Cerrahisi mi?

Koroner damar stenti genellikle girişimsel kardiyoloji uzmanları tarafından uygulanır.

Koroner anjiyografi sırasında önemli bir damar darlığı saptanırsa ve anatomik yapı uygunsa aynı seansta veya planlanan başka bir seansta stent işlemi gerçekleştirilebilir.

Ancak her damar tıkanıklığı stent ile tedavi edilemez.

Özellikle:

• Birden fazla koroner damarda ciddi hastalık olması
• Sol ana koroner arter hastalığı
• Karmaşık damar anatomisi
• Uzun veya yaygın darlıklar
• Bazı diyabet hastaları
• Stent için uygun olmayan damar yapısı

gibi durumlarda bypass ameliyatı bir seçenek olabilir.

Hangi yöntemin daha uygun olduğuna hastanın tüm özellikleri değerlendirilerek karar verilmelidir.

Bypass Ameliyatını Hangi Bölüm Yapar?

Koroner bypass ameliyatı kalp ve damar cerrahisi tarafından gerçekleştirilir.

Koroner arter bypass greftleme ameliyatının amacı, ciddi şekilde daralmış veya tıkanmış koroner damarların ilerisine yeni bir kan yolu oluşturmaktır.

Operasyonda hastanın kendi:

• Göğüs duvarı atardamarı,
• Kol atardamarı,
• Bacak toplardamarı

gibi damarları greft olarak kullanılabilir.

American Heart Association da koroner bypass cerrahisini temel kalp cerrahisi prosedürlerinden biri olarak hasta kaynaklarında ele almaktadır. (www.heart.org)

Kalp Kapağı Hastalığında Kardiyolojiye mi Kalp Damar Cerrahisine mi Gidilir?

Kalp kapağı hastalıklarının tanısı çoğunlukla kardiyolojik değerlendirmeyle başlar.

Özellikle ekokardiyografi sayesinde:

• Hangi kapağın etkilendiği
• Darlığın veya kaçaklığın derecesi
• Kalbin kasılma gücü
• Kalp boşluklarının boyutları
• Akciğer basınçları

değerlendirilebilir.

Hafif ve orta dereceli kapak hastalıkları uzun süre kardiyoloji tarafından takip edilebilir.

Ancak hastalık ileri seviyeye ulaştığında cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Bu durumda kalp damar cerrahisi uzmanı tarafından kapak tamiri veya değişimi değerlendirilir.

Bazı kapak hastalıklarında ise TAVI gibi kateter yoluyla gerçekleştirilen yöntemler kullanılabilir. Bu tür hastalarda kardiyoloji ve kalp damar cerrahisinin birlikte değerlendirme yapması önem taşıyabilir.

Göğüs Ağrısında Kardiyolojiye mi Gidilir?

Yeni başlayan veya tekrarlayan göğüs ağrısında ilk değerlendirme sıklıkla kardiyoloji tarafından yapılır.

Kardiyolog gerekli gördüğünde:

• EKG
• Ekokardiyografi
• Efor testi
• Koroner BT
• Koroner anjiyografi

gibi tetkiklerden yararlanabilir.

Damar tıkanıklığı saptanırsa uygulanacak tedaviye göre süreç kardiyoloji ile devam edebilir veya kalp damar cerrahisi değerlendirmesi gerekebilir.

Yeni başlayan, şiddetli, uzun süren veya nefes darlığı, terleme, bulantı ve bayılma hissiyle birlikte ortaya çıkan göğüs ağrılarında ise rutin poliklinik randevusu beklenmemeli ve acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Varis İçin Kardiyolojiye mi Kalp Damar Cerrahisine mi Gidilir?

Varis ve toplardamar yetmezliği için başvurulması gereken temel uzmanlık alanlarından biri kalp ve damar cerrahisidir.

Kalp damar cerrahisi değerlendirmesinde Doppler ultrason kullanılarak yüzeyel ve derin toplardamar sistemi incelenebilir.

Sonuçlara göre hastaya yaşam tarzı düzenlemeleri, varis çorabı veya girişimsel tedaviler önerilebilir.

Şah Damarı Tıkanıklığı Hangi Bölüme Girer?

Şah damarı yani karotis arter hastalıkları da kalp ve damar cerrahisinin önemli çalışma alanlarından biridir.

Karotis damarında ileri derecede darlık bulunması beyne giden kan akımını etkileyerek inme riskini artırabilir.

Bazı hastalarda karotis endarterektomi adı verilen cerrahi işlem uygulanabilir.

American Heart Association’ın kalp ve damar cerrahisi kaynaklarında da karotis endarterektomi cerrahi işlemler arasında yer almaktadır. (www.heart.org)

Kardiyoloji ve Kalp Damar Cerrahisi Birlikte Çalışır mı?

Evet. Modern kardiyovasküler hastalıkların tedavisinde multidisipliner yaklaşım giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Özellikle karmaşık koroner arter hastalığı, kalp kapak hastalıkları ve aort hastalıklarında kardiyolog ve kalp damar cerrahı hastayı birlikte değerlendirebilir.

Bu yaklaşıma sıklıkla Heart Team adı verilir.

Hastanın:

• Yaşı
• Genel sağlık durumu
• Damar anatomisi
• Kalbin kasılma gücü
• Eşlik eden hastalıkları
• Cerrahi riski
• Beklenen tedavi faydası

birlikte değerlendirilerek uygun tedavi yöntemi belirlenebilir.

Kalp ve damar hastalıklarında disiplinler arası değerlendirme, özellikle cerrahi karar süreçlerinde önem taşımaktadır. Güncel kardiyovasküler cerrahi yaklaşımda ameliyat öncesi risklerin değerlendirilmesi ve hastayla ortak karar verme süreci de tedavi planlamasının önemli bir parçasıdır. (professional.heart.org)

Kardiyoloji mi Kalp Damar Cerrahisi mi? Hangi Bölüme Gidilmeli?

Hangi bölüme başvurulması gerektiği hastanın şikâyetine göre değişebilir.

Genel olarak;

Göğüs ağrısı, çarpıntı, tansiyon yüksekliği, ritim bozukluğu, nefes darlığı veya kalp yetmezliği şüphesi varsa kardiyoloji ilk başvuru bölümü olabilir.

Varis, periferik damar hastalığı, aort anevrizması veya daha önce cerrahi gerektirdiği belirlenmiş kalp hastalığı varsa kalp ve damar cerrahisi değerlendirmesi uygun olabilir.

Ancak iki branşın çalışma alanları kesiştiği için hastanın gerekli durumlarda bir bölümden diğerine yönlendirilmesi oldukça doğaldır.

Kardiyoloji ile Kalp Damar Cerrahisi Aynı Şey mi?

Hayır. Kardiyoloji ile kalp ve damar cerrahisi iki ayrı tıp uzmanlık alanıdır.

Ancak her ikisinin ortak amacı kalp ve damar hastalıklarını tanımak ve hastaya uygun tedaviyi sağlamaktır.

Temel fark tedavi yaklaşımında ortaya çıkar:

Kardiyoloji: Tanı, ilaç tedavileri, takip ve kateter temelli girişimsel işlemler.

Kalp ve Damar Cerrahisi: Kalp ve damar hastalıklarının açık, minimal invaziv veya uygun durumlarda endovasküler cerrahi tedavileri.

Bu nedenle bir hastanın tedavi sürecinde yalnızca kardiyoloji, yalnızca kalp damar cerrahisi veya her iki branş birlikte yer alabilir.

Sonuç

Kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi arasındaki temel fark, hastalıkların tedavi edilme yöntemidir. Kardiyoloji kalp ve damar hastalıklarının tanısı, medikal tedavisi, takibi ve kateter temelli işlemleriyle ilgilenirken; kalp ve damar cerrahisi ameliyat gerektiren kardiyovasküler hastalıkların tedavisini gerçekleştirir.

Koroner damar hastalığı, kalp kapağı problemi veya diğer önemli kardiyovasküler hastalıklarda ise bu iki branş birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman birbirini tamamlayan uzmanlık alanlarıdır.

Hastanın hangi bölüme başvurması gerektiği şikâyetlerine ve mevcut tanısına göre değişebilir. Gerektiğinde kardiyoloji ve kalp damar cerrahisinin birlikte yapacağı değerlendirme sonucunda kişiye uygun takip ve tedavi planı oluşturulur.

Tıbbi bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı ve tedavi önerisinin yerine geçmez. Kalp veya damar hastalığını düşündüren yakınmalarınız varsa bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.