Kardiyoloji, kalp ve dolaşım sisteminin yapısını inceleyen, bu sistemde meydana gelen hastalıkların teşhis ve medikal tedavisini üstlenen tıbbi uzmanlık alanıdır. Bu birim öncelikle kalp krizi, yüksek tansiyon, ritim bozuklukları, kalp yetmezliği ve damar tıkanıklıkları gibi hayati rahatsızlıklara bakar. Göğsümüzde bir ömür boyu hiç durmadan çalışan bu değerli motor, tüm vücudumuza yaşam kaynağı olan kanı ulaştırır. Onun düzenli ve sorunsuz çalışması, genel sağlığımızın en büyük güvencesidir. Kardiyoloji bilimi de bu kusursuz işleyişin devamlılığını sağlamak, olası aksaklıkları erkenden fark edip en güvenli adımlarla sağlığınızı koruma altına almak için çalışır.

Yazı İçeriği

Kardiyoloji Nedir?

Kalp, günde ortalama yüz bin defa kasılarak tonlarca kanı damar ağı aracılığıyla organlara pompalayan çok güçlü bir kas kütlesidir. Kardiyoloji bölümü, bu kasın kendisini, kalbin içindeki odacıkları, kanın tek yönde akmasını sağlayan kapakçıkları, kalbin kendi elektrik sistemini ve kalbi besleyen koroner damarları detaylıca inceler. İnsanlar günlük yaşamlarında göğüs bölgelerinde baskı tarzında bir ağrı hissettiklerinde, merdiven çıkarken çabuk yorulmaya başladıklarında veya kalp atışlarında bir düzensizlik fark ettiklerinde ilk olarak kardiyoloji polikliniklerine başvururlar. Burada yapılan incelemeler sonucunda sorunun anatomik mi yoksa elektriksel mi olduğu belirlenir. Medikal ilaç tedavileri veya yaşam tarzı değişiklikleri ile çözülebilecek durumlar düzenli takip altına alınır. İlaçların yetersiz kalabileceği yapısal veya ileri derecede mekanik bir sorun saptandığında ise cerrahi seçenekler değerlendirilmek üzere kalp ve damar cerrahisi ile görüşülür. Hastalıkların erken aşamada teşhis edilmesi, tedavi seçeneklerinin başarısını doğrudan etkileyen bir faktördür.

Polikliniklere başvuruya neden olan yaygın şikayetler şunlardır:

Göğüs ağrısı
Nefes darlığı
Çabuk yorulma
Çarpıntı hissi
Bayılma
Baş dönmesi
Bacaklarda şişlik
Göz kararması
Sol kola vuran ağrı
Sırt ağrısı

Kardiyoloji Uzmanları Değerlendirme Yaparken Hangi Temel Testleri İster?

Bir hasta muayeneye geldiğinde, şikayetlerin detaylıca dinlenmesi ve steteskop yardımıyla yapılan fiziksel muayenenin ardından kalbin durumunu daha net görebilmek için bazı temel testlere başvurulur. Bu testler kalbin hem elektriksel hem de yapısal durumu hakkında çok değerli ilk ipuçlarını verir. Çoğu zaman ağrısız ve kısa sürede sonuç veren bu yöntemler sayesinde problemin adını koymak kolaylaşır. EKG ile kalbin ritim haritası çıkarılırken, efor testi sayesinde kalbin egzersiz altındaki tepkileri ölçülür. Holter cihazları ise hastanın günlük yaşantısı sırasında kalp ritmini veya tansiyonunu 24 saat boyunca kayıt altına alarak anlık değişimleri yakalamaya yardımcı olur. Tüm bu bulgular, hastanın daha ileri tetkiklere ihtiyaç duyup duymadığını belirleyen bir filtre görevi görür. Elde edilen veriler sayesinde hastanın tedavi yolculuğunun ilk adımları güvenli bir şekilde atılmış olur.

Sıklıkla başvurulan temel kardiyolojik testler şunlardır:

EKG
Efor testi
Ritim Holter
Tansiyon Holter
Kan tahlilleri
Akciğer röntgeni

Ekokardiyografi Kardiyoloji Pratiğinde Neyi Gösterir?

Halk arasında daha çok kalp ultrasonu olarak bilinen ekokardiyografi, ses dalgaları yardımıyla kalbin iç yapısını ekrana hareketli olarak yansıtan oldukça pratik ve zararsız bir yöntemdir. Herhangi bir radyasyon içermediği için hamileler de dahil olmak üzere herkese güvenle uygulanabilir. Göğüs üzerine sürülen bir jel ve özel bir prob yardımıyla ekranda kalbin odacıklarının boyutları, kasılma sırasındaki performansı ve kapakçıkların açılıp kapanma hareketleri anlık olarak izlenir. Kalp kapaklarında bir kireçlenme, daralma veya geriye doğru kan kaçırma durumu varsa, bu cihaz sayesinde kolayca fark edilir. Cerrahi bir müdahale gerekip gerekmediğine karar verilirken ekokardiyografiden alınan bu hassas ölçümler adeta bir rehber görevi görür. Kalbin kanı ne kadar güçlü pompalayabildiği bu yöntemle anlaşıldığından, kalp yetmezliği gibi durumların derecesi belirlenir ve ameliyat planlamasında zamanlamanın doğru yapılmasına katkı sağlar.

Ekokardiyografi ile incelenen temel yapılar şunlardır:

Kalp kapakçıkları
Kalp kası
Kalp odacıkları
Aort damarı
Kalp zarı

Koroner Anjiyografi Kardiyoloji Tarafından Hangi Durumlarda Yapılır?

Kalp kasının kendisini beslemekle görevli olan ve koroner adı verilen damarlardaki durumları incelemek için koroner anjiyografi işlemi tercih edilir. Genellikle efor testi gibi ön incelemelerde bir şüphe ortaya çıktığında, hastanın şikayetleri kalp krizini düşündürdüğünde veya doğrudan acil kalp krizi bulgularıyla hastaneye gelindiğinde uygulanır. İşlem sırasında el bileğinden veya kasıktan girilerek ince tüplerle kalbin damarlarına ulaşılır ve özel bir boyalı madde verilerek damarların içi röntgen cihazları altında görüntülenir. Böylece damarlarda bir daralma veya tıkanıklık olup olmadığı net bir şekilde ortaya konur. Bu görüntüleme sonucunda tedavi stratejisi belirginleşir. Hastanın tedavisine sadece ilaçlarla mı devam edileceği, balon veya stent işlemi mi uygulanacağı, yoksa bypass ameliyatı mı yapılacağı, tamamen anjiyografi sonucunda elde edilen damar haritasının değerlendirilmesine bağlıdır.

Anjiyografi yapılmasına karar verdiren durumlar şunlardır:

Kalp krizi
Şiddetli anjina
Anormal efor testi
Sebebi bilinmeyen kalp yetmezliği
Cerrahi öncesi hazırlık

Kardiyoloji Tarafından Saptanan Damar Tıkanıklıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Damar tıkanıklıkları, genellikle uzun yıllar içinde damar duvarlarında kolesterol, kalsiyum ve diğer hücresel atıkların birikmesiyle oluşur. Plak adı verilen bu birikintiler zamanla büyüyerek damarın iç çapını daraltır ve kanın geçişini zorlaştırır. Kardiyolojik incelemeler sonucunda darlığın yeri ve derecesi saptandığında, öncelikle hastanın yaşam tarzını değiştirmesi istenir ve kan sulandırıcı, kolesterol düşürücü uygun ilaç tedavilerine başlanır. Eğer damardaki darlık çok belirginse, kalbin beslenmesini bozuyorsa ve hastanın şikayetlerine neden oluyorsa, anjiyografi işlemi sırasında balon veya stent adı verilen küçük metal kafeslerle o bölge içeriden genişletilerek açılabilir. Bu işlem kan akışının hızla normale dönmesini sağlar. Ancak bazı durumlarda, özellikle birden fazla damarda yaygın tıkanıklıklar varsa veya darlıklar çok kireçliyse, stent işlemi tek başına yeterli ve güvenli olmayabilir. Bu noktada durum kalp ve damar cerrahisi ekibiyle birlikte değerlendirilir.

Damar sağlığını olumsuz etkileyen faktörler şunlardır:

Sigara
Yüksek tansiyon
Diyabet
Yüksek kolesterol
Obezite
Hareketsizlik
Stres
Genetik yatkınlık

Bypass Ameliyatına Kardiyoloji ve Cerrahi Birlikte Nasıl Karar Verir?

Stent işlemi ile güvenli bir şekilde açılamayacak kadar yaygın, damarların çok kritik çatallanma bölgelerinde yer alan veya kalbin kasılma gücünü bozmaya başlamış ileri derece tıkanıklıklarda bypass ameliyatı gündeme gelir. Bypass işlemi, tıkalı olan damarın ilerisine vücudun başka bir yerinden alınan sağlıklı bir damar ile yeni bir köprü yapılarak kan akışının yeniden sağlanmasıdır. Kardiyoloji uzmanı, anjiyografi sonuçlarını, hastanın yaşını, böbrek fonksiyonlarını ve kalbin genel durumunu kalp damar cerrahına detaylıca sunar. Birlikte yapılan bu değerlendirme sonucunda, hastanın uzun vadede daha konforlu ve güvenli bir yaşam sürebilmesi için cerrahi seçeneğin daha uygun olup olmadığına karar verilir. Amaç kalbin ihtiyaç duyduğu oksijeni en sağlıklı yoldan tekrar kalp kasına ulaştırmak ve olası kalp krizlerinin önüne geçmektir.

Bypass cerrahisinde kullanılan yeni damar kaynakları şunlardır:

Göğüs atardamarı
Bacak toplardamarı
Kol atardamarı

Kalp Kapak Hastalıklarında Kardiyoloji Takibi Neden Önemlidir?

Kalbin odacıkları arasında ve kalpten çıkan büyük damarların çıkışında yer alan kapakçıklar, kanın kalbin her kasılmasında doğru yönde akmasını ve geriye kaçmamasını sağlar. Yaşın ilerlemesine bağlı kireçlenmeler, çocukluk çağında geçirilen romatizmal enfeksiyonlar veya doğuştan gelen yapısal farklılıklar nedeniyle bu kapaklarda daralma veya tam kapanamama gibi sorunlar görülebilir. Kapak hastalıkları genellikle yıllar içinde yavaş yavaş, sessizce ilerler. Bu nedenle hafif veya orta dereceli sorunu olan hastaların kardiyoloji uzmanı tarafından düzenli olarak ekokardiyografi ile takip edilmeleri çok önemlidir. Hastalar çoğu zaman şikayetleri yoğun bir şekilde hissetmeye başladıklarında kapak sorunu ileri seviyelere ulaşmış olabilir. Düzenli takipler sayesinde, kapaktaki bozulmanın kalbi yormaya başladığı ve kalp kasında kalıcı bir hasara yol açmadan önceki o hassas dönem yakalanarak zamanında müdahale planlanabilir.

Sık karşılaşılan kalp kapak problemleri şunlardır:

Kapak darlığı
Kapak yetmezliği
Kapak sarkması
Kireçlenme

Kardiyoloji Aort Kapak Sorunlarını Nasıl Değerlendirir?

Aort kapağı, kalbin sol karıncığından bütün vücuda pompalanan temiz kanın geçtiği ana çıkış kapısıdır. Bu kapakta meydana gelen daralmalar kalbin önünde büyük bir direnç oluşturarak kalbin çok daha fazla efor sarf etmesine neden olur. Zamanla bu aşırı çaba, kalp kasında kalınlaşmaya ve ilerleyen süreçte yorulup zayıflamaya yol açabilir. Aort kapak yetmezliğinde ise pompalanan kanın bir kısmı kapak tam kapanamadığı için tekrar kalbe geri döner, bu da kalbin sürekli normalden fazla hacimde kanla dolmasına ve giderek genişlemesine sebep olur. Kardiyolojik testlerle kalbin ne kadar genişlediği, duvar kalınlığı ve pompalama gücünün ne durumda olduğu milimetrik olarak ölçülür. Belirli risk sınırlarına ulaşıldığında, hastanın şikayeti henüz çok belirgin olmasa bile aort kapağının değiştirilmesi gerekebilir. Bu değişim işlemi klasik cerrahi yöntemlerle veya uygun hastalarda kasıktan girilerek yapılan gelişmiş yöntemlerle gerçekleştirilir.

Aort kapağını etkileyen temel sorunlar şunlardır:

Yaşlanma
Yüksek tansiyon
Biküspit kapak
Enfeksiyonlar

Mitral Kapak Hastalıklarında Kardiyoloji Cerrahiye Ne Zaman Yönlendirir?

Kalbin sol tarafında bulunan mitral kapak, oksijenlenmiş kanın sol kulakçıktan sol karıncığa geçişini kontrol eder. Bu kapakta en sık karşılaşılan sorun, kapakçıkların tam kapanamaması sonucu kanın geriye doğru, kulakçığa kaçması durumudur. Bu tablo akciğerlerde sıvı birikmesine, yatarken boğulma hissine ve nefes darlığına neden olabilir. Kalp ve damar cerrahisi uygulamalarında öncelik, mümkünse hastanın kendi doğal kapağının çeşitli tekniklerle onarılmasıdır. Onarım işlemi, kalbin orijinal yapısının korunması ve sonrasında hastanın yaşam kalitesi açısından oldukça olumlu sonuçlar sunar. Kardiyoloji takibi sırasında, kalbin sol tarafında belirgin bir genişleme saptanırsa, hastanın günlük efor kapasitesinde düşüş başlarsa veya ritim bozuklukları ortaya çıkarsa, kapağın onarımı veya gerekirse değişimi için cerrahi ekibe yönlendirme yapılır. Ameliyatın zamanlaması çok kritiktir çünkü çok geç kalınması durumunda kalp kası ameliyattan sonra bile tam toparlanamayabilir.

Mitral kapak için uygulanan cerrahi yöntemler şunlardır:

Kapak onarımı
Biyolojik kapak
Mekanik kapak

Kardiyoloji Tarafından Teşhis Edilen Aort Anevrizması Nedir?

Vücudumuzun en büyük atardamarı olan aort, kalpten aldığı yüksek basınçlı temiz kanı tüm organlara taşır. Aort duvarının yıllar içinde yıpranarak esnekliğini kaybetmesi ve zayıflaması sonucu damarın normal çapından çok daha fazla genişlemesine ve bölgesel olarak balonlaşmasına aort anevrizması denir. Anevrizmalar genellikle hiçbir belirti vermeden sinsi bir şekilde büyürler ve çoğu zaman başka bir nedenden dolayı çekilen röntgen, ultrason veya tomografi tetkikleri sırasında tesadüfen saptanırlar. Belli bir çapın üzerine çıktıklarında yüksek basınca dayanamayıp yırtılma riski taşıdıkları için, tespit edildikten sonra düzenli aralıklarla milimetrik olarak takip edilmeleri gerekir. Kardiyoloji uzmanı anevrizmanın büyüme hızını izler ve tansiyonu sıkı kontrol altında tutar. Anevrizmanın bulunduğu bölgeye ve boyutuna bağlı olarak tehlike sınırlarına ulaşıldığında, damarın yırtılmasını önlemek amacıyla koruyucu cerrahi müdahale devreye girer.

Anevrizma takibinde yararlanılan görüntüleme yöntemleri şunlardır:

Ultrasonografi
Bilgisayarlı tomografi
Manyetik rezonans
Ekokardiyografi

Aort Diseksiyonu Gibi Acil Durumlarda Kardiyoloji Nasıl Bir Yol İzler?

Aort diseksiyonu, aort damarının iç tabakasının aniden yırtılarak kanın yüksek basınçla damar duvarı katmanları arasına sızması ve damarı boylamasına ikiye ayırması durumudur. Bu olay genellikle göğüs, sırt veya karın bölgesinde aniden başlayan, çok şiddetli, bıçak saplanır tarzda ve yırtılırcasına bir ağrı ile kendini gösterir. Hayati tehlike taşıyan ve dakikaların bile müdahale açısından çok kıymetli olduğu bu acil durumda hastalar genellikle ambulansla acil servislere getirilirler. Kardiyoloji ve acil tıp ekipleri hızlıca çekilen ilaçlı tomografilerle yırtığın tam yerini ve yaygınlığını tespit eder. Yırtık kalbe yakın olan çıkan aort bölgesindeyse, hastanın hayatını kurtarmak için acil olarak açık kalp ameliyatı hazırlıkları başlar ve cerrahi ekip devreye girer. Daha uzak bölgelerdeki yırtıklarda ise öncelikle tansiyon ve kalp hızı yoğun bakım şartlarında ilaçlarla düşürülerek hasta stabilize edilir, sonrasında kapalı müdahaleler değerlendirilir.

Diseksiyon durumunda görülen akut belirtiler şunlardır:

Ani göğüs ağrısı
Sırt ağrısı
Terleme
Nefes darlığı
Baygınlık
Tansiyon düşüklüğü

Kardiyoloji ve Cerrahi İşbirliğiyle Yapılan Kapalı Aort İşlemleri Nelerdir?

Geçmiş yıllarda aort damarındaki balonlaşma veya yırtılmalar sadece büyük kesiler açılarak, kalbin ve dolaşımın durdurulduğu uzun ve zorlu ameliyatlarla tedavi edilebilirken, günümüzde kapalı endovasküler yöntemler büyük bir konfor sağlamaktadır. Kasık bölgesinden açılan küçük deliklerden ilerletilen kateterler yardımıyla, sorunlu aort bölümüne içeriden destek sağlayacak suni bir damar kafesi (stent-greft) yerleştirilir. Bu yönteme karın bölgesindeki aort için EVAR, göğüs bölgesindeki aort için TEVAR adı verilir. Yüksek çözünürlüklü görüntüleme cihazları eşliğinde gerçekleştirilen bu işlemler, hastanın genel anestezi alma süresini, yoğun bakım ihtiyacını ve hastanede kalış süresini belirgin oranda kısaltır. İşlemin hastanın damar anatomisine uygun olup olmadığı, kardiyolojik incelemeler ve üç boyutlu tomografi haritalamaları yapılarak kardiyoloji, radyoloji ve cerrahi hekimleri tarafından ortaklaşa incelenerek karara bağlanır.

Kapalı aort müdahalelerinin hastaya sağladığı avantajlar şunlardır:

Daha küçük kesi
Daha az kanama
Hızlı iyileşme
Kısa hastanede kalış
Daha az ağrı

Kardiyoloji Polikliniklerinde Sık Görülen Varis Sorunlarına Nasıl Yaklaşılır?

Bacaklardaki toplardamarlar, dokularda kullanılmış olan kirli kanı yerçekimine karşı yukarı, yani kalbe doğru taşımakla görevlidir. Bu damarların içindeki tek yöne açılan küçük kapakçıkların zamanla bozulması sonucu kanın bacaklarda geriye doğru kaçarak göllenmesi ve damarların genişleyerek cilt altında kıvrımlı, belirgin hale gelmesine varis denir. Bacaklarda günün ilerleyen saatlerinde artan ağırlık hissi, ağrı, kaşıntı, kramp ve şişlik şikayetleriyle kardiyoloji veya kalp damar cerrahisi polikliniklerine başvuran hastalarda öncelikle ayakta bacak ultrasonu (Doppler) yapılarak damarların içindeki kan akımı ve kaçak seviyesi incelenir. Günümüzde varis tedavilerinde geleneksel cerrahi olarak damarın tamamen çekilip çıkarılması işlemlerinden ziyade, hastanın aynı gün yürüyerek evine dönebildiği lazer, radyofrekans veya özel tıbbi yapıştırıcılarla hasarlı damarın içeriden kapatıldığı modern ve konforlu yöntemler tercih edilmektedir.

Varis hastalığının oluşumuna zemin hazırlayan faktörler şunlardır:

Uzun süre ayakta kalmak
Hareketsizlik
Hamilelik
Obezite
Genetik yatkınlık
Yaş ilerlemesi
Dar giysiler
Yüksek topuklu ayakkabılar

Kardiyoloji ve Minimal İnvaziv Cerrahi Arasındaki Uyum Nasıldır?

Son yıllarda tıp teknolojisindeki ilerlemeler ve özel cerrahi aletlerin geliştirilmesi sayesinde, bazı kalp ameliyatları göğüs kemiği baştan başa kesilmeden yapılabilmektedir. Koltuk altından veya göğüs kafesinin yan tarafından kaburgalar arasından açılan oldukça küçük kesilerle gerçekleştirilen bu operasyonlara minimal invaziv kalp cerrahisi denir. Uygun hastalarda mitral ve aort kapak tamirleri, kapak değişimleri, kalpteki doğuştan deliklerin kapatılması veya bazı koroner bypass işlemleri bu yöntemle yapılabilir. Ancak bu yöntemin her hastaya veya her hastalık seviyesine uygun olmadığını bilmek gerekir. Kardiyoloji uzmanının yaptığı detaylı ekokardiyografi, anjiyografi ve tomografi incelemeleri, hastanın damar yapısının, kireçlenme oranının ve kalp anatomisinin bu küçük kesi ameliyatlarına elverişli olup olmadığını belirler. Seçilmiş hastalarda bu teknik, göğüs kemiğinin bütünlüğünü koruduğu için iyileşme sürecini belirgin şekilde hızlandırır ve normal hayata dönüşü kolaylaştırır.

Minimal invaziv yöntemle tedavi edilebilen durumlar şunlardır:

Mitral kapak sorunları
Aort kapak sorunları
Atriyal septal defekt
Triküspit kapak sorunları
Kalp tümörleri

Ritim Bozukluklarında Kardiyoloji Hangi Yöntemleri Kullanır?

Kalp, kendi ürettiği doğal elektrik akımı ile son derece düzenli bir şekilde kasılıp gevşer. Bu hassas elektrik sisteminde, uyarının çıkış noktasında veya iletim yollarında bir aksama olduğunda ritim bozuklukları (aritmiler) ortaya çıkar. Kalp atışlarının aşırı derecede yavaşlaması hastada baş dönmesi, göz kararması ve bayılma gibi şikayetlere yol açabilir; bu durumda cilt altına yerleştirilen kalp pilleri ile kalbin ritmi güvence altına alınır. Kalbin aniden çok hızlı atması veya teklemeler yapması durumlarında ise öncelikle özel ritim düzenleyici ilaç tedavilerine başvurulur. İlaçların yetersiz kaldığı durumlarda ablasyon denilen yöntemle, kasıktan girilerek kalpte bu anormal ritmi üreten kısa devre bölgeleri bulunup radyofrekans enerjisiyle ısıtılarak veya dondurularak etkisiz hale getirilir. Kalbin elektriksel haritasının çıkarılması ve ritim sorunlarının kalıcı olarak tedavisi kardiyolojinin en çok gelişen alanlarından biridir.

Ritim düzenlemede yararlanılan teknolojik cihazlar ve işlemler şunlardır:

Kalp pili takılması
Kateter ablasyonu
Şok cihazı takılması
Kardiyoversiyon

Çarpıntı Şikayetlerinde Kardiyoloji Cerrahi Çözümlere Ne Zaman Başvurur?

Çoğu ritim bozukluğu ilaçlar veya kateter yardımıyla yapılan ablasyon yöntemiyle kontrol altına alınabilse de bazen yıllar içinde kalpte yapısal değişikliklere yol açmış çok dirençli vakalarla karşılaşılabilir. Özellikle atriyal fibrilasyon denilen ve kalbin üst kulakçıklarının düzenli kasılmak yerine düzensiz ve hızlı bir şekilde titremesiyle karakterize olan ritim bozukluğu, kalp içinde pıhtı oluşumuna ve felç riskine zemin hazırlayabilir. Eğer hastanın bu ciddi ritim bozukluğuna ek olarak örneğin bir kapak sorunu veya damar tıkanıklığı varsa ve açık kalp ameliyatına alınmasına karar verilmişse, kalp cerrahı operasyon sırasında kalbin belirli bölgelerine özel radyofrekans cihazlarıyla hatlar oluşturarak elektrik akımını doğru yola kanalize edebilir. Maze prosedürü adı verilen bu ek cerrahi işlem sayesinde, hastanın hem mekanik kalp sorunu hem de inatçı ritim problemi aynı seansta çözülerek ameliyat sonrasında daha konforlu bir iyileşme sağlanması hedeflenir.

Hastaları rahatsız eden başlıca ritim bozukluğu hisleri şunlardır:

Kalpte teklemeler
Hızlı atım
Göğüste çırpınma hissi
Nefes nefese kalma
Sersemlik

Bacak Damar Tıkanıklıklarında Kardiyoloji Hangi Bulguları Arar?

Dolaşım sistemi sadece kalp ile sınırlı kalmayan, vücudun tüm organlarına, beyne ve uzuvlara uzanan devasa bir damar ağından oluşur. Tıpkı kalbi besleyen damarlarda olduğu gibi, bacakları besleyen atardamarlarda da zamanla kolesterol plaklarına bağlı daralmalar ve tıkanıklıklar oluşabilir. Hastalar genellikle belirli bir mesafe yürüdüklerinde bacak baldırlarında kramp tarzında şiddetli ağrılar hissederler ve durup birkaç dakika dinlenme ihtiyacı duyarlar. Kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi polikliniklerinde yapılan fiziksel muayenelerde bacaklardaki ve ayak bileğindeki nabızlar kontrol edilir, Doppler ultrason yardımıyla kan akım hızı değerlendirilir. Sorun sadece eforla geliyorsa ilaç, egzersiz ve kan sulandırıcılarla takip önerilir. Ancak tıkanıklık çok ciddiyse, bacak istirahat halindeyken veya gece yatarken bile ağrıyorsa ya da parmak uçlarında oksijensizliğe bağlı yaralar açılmaya başlamışsa, uzvu kaybetme riskine karşı anjiyografik balon/stent veya cerrahi bypass yöntemleriyle damarın acilen açılması gerekir.

Bacak damarı hastalıklarına işaret eden bulgular şunlardır:

Yürürken bacak ağrısı
Bacaklarda soğukluk
Tüylerde dökülme
Tırnaklarda kalınlaşma
İyileşmeyen yaralar
Ayaklarda renk değişikliği

Kalp Konseyi Kardiyoloji ve Cerrahi Kararlarını Nasıl Birleştirir?

Gelişmiş tıp merkezlerinde, çoklu sorunları olan kalp hastalarının tedavisinde artık tek bir hekimin şahsi kararı yerine, farklı uzmanlık dallarının bir araya geldiği konseylerin ortak kararı temel alınır. Kalp Konseyi adı verilen bu değerlendirme toplantılarında, kardiyoloji uzmanları ve kalp damar cerrahları hastanın dosyasını birlikte inceleyerek tartışırlar. Hastanın şikayetleri, efor kapasitesi, böbrek fonksiyonları, akciğer sağlığı ve genel vücut direnci gibi tüm fizyolojik özellikleri göz önünde bulundurulur. Anjiyografi görüntüleri büyük ekranlarda izlenir, ameliyatın riskleri ve hastaya sağlayacağı faydalar teraziye konur. Örneğin stent işlemi ile ameliyatın riskleri karşılaştırılır ve hangi yöntemin hastanın uzun vadedeki sağlığına daha çok katkı sağlayıp en az komplikasyon barındırdığı kararlaştırılır. Bu çok disiplinli ortak akıl yürütme, modern tıbbın hasta güvenliğine, kişiye özel tedaviye ve bilimselliğe verdiği önemin en büyük göstergelerinden biridir.

Konseylerin karar alma süreçlerinde değerlendirilen unsurlar şunlardır:

Yaş
Ek hastalıklar
Damar yapısı
Kalp gücü
Hasta tercihi

Ameliyat Sonrası Kardiyoloji Takipleri Neden Hayati Önem Taşır?

Bypass, kalp kapağı onarımı veya aort anevrizması gibi cerrahi işlemler, hastanın o anki hayati tehlikesini veya mekanik problemini başarılı bir şekilde ortadan kaldırır. Ancak bu hastalıkların temelinde yatan damar sertleşmesi veya kireçlenme gibi hücresel süreçler vücutta devam etme eğilimindedir. Bu nedenle bir kalp ameliyatı olmak, tedavi sürecinin bittiği anlamına gelmez; aksine, kazanılan sağlığı korumak için yeni ve özenli bir dönemin başlangıcıdır. Cerrahın müdahalesi tamamlandıktan ve hasta taburcu edildikten sonra, kalbin uzun yıllar güvenle çalışmasını sağlamak için düzenli kardiyolojik takipler başlar. Reçete edilen kan sulandırıcı ilaçların etkisinin ölçülmesi, yeni takılan veya onarılan kalp kapaklarının performansının ultrasonla izlenmesi ve eklenen bypass damarlarının sağlığının kontrolü belirli aralıklarla yapılan bu özenli muayenelerle sağlanır. Bu takipler hastanın kendini güvende hissetmesine yardımcı olur.

Operasyon sonrası rutin kontrollerde ölçülen parametreler şunlardır:

Tansiyon değerleri
Kolesterol seviyeleri
Kan şekeri
Ritim düzeni
Kilo kontrolü

Kardiyoloji Kontrollerinde Hastalar Nelere Dikkat Etmelidir?

Kalp ve damar sağlığını korumak sadece doktorların yapacağı tıbbi işlemlerle değil hastaların kendi bedenlerine gösterecekleri farkındalık ve özenle de doğrudan ilişkilidir. Herhangi bir stent işlemi veya büyük bir kalp ameliyatı geçirmiş hastaların, hekimleri tarafından düzenlenen reçetelerdeki ilaçları saatlerine uyarak, aksatmadan kullanmaları çok değerlidir. Ayrıca yaşam tarzında yapılacak kalıcı değişiklikler, hastalığın gelecekte tekrarlamasını önlemede en az medikal ilaçlar kadar güçlü bir etkiye sahiptir. Tansiyonu yükseltmeyen az tuzlu ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmak, doktorun izin verdiği ölçüde düzenli ve hareketli bir yaşam sürmek, stresten mümkün olduğunca uzaklaşmak ve kalp damar sisteminin en büyük düşmanı olan sigara gibi tütün ürünlerinden tamamen kopmak, kalbi korumanın en temel kurallarıdır. Vücudumuzun bu en değerli organına iyi bakmak, hayat kalitemizi uzun yıllar boyunca yüksek standartlarda tutmanın en güvenilir ve doğal yoludur.

Sağlıklı bir dolaşım sistemi için vazgeçilmez alışkanlıklar şunlardır:

Düzenli yürüyüş
Akdeniz tipi beslenme
Stres yönetimi
Düzenli uyku
Su tüketimi

Prof. Dr. Yavuz Beşoğul

Prof. Dr. Yavuz Beşoğul, 25 yılı aşkın deneyime sahip bir Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanıdır. Türkiye’de kapalı kalp ve atan kalpte bypass ameliyatlarının öncülerindendir. Bugüne kadar binlerce başarılı ameliyat gerçekleştirmiş, ulusal ve uluslararası dergilerde 100’den fazla bilimsel makale yayımlamıştır.